Аљбин Курти повторно освои нешто повеќе од педесет проценти од гласовите на парламентарните избори во Косово. Лидерот на „Самоопределување“ е политичар кој успеа да ја генерира најдлабоката и најдолгата институционална криза во Косово од прогласувањето на независност во 2008 година и на крајот да излезе како победник
Според белградските медиуми Србија и меѓународната заедница во наредниот период најверојатно можат да се збогуваат со каква било форма на дијалог – исто како што речиси и да немаше во текот на целата 2025 година. Ова не значи дека во ситуација во која опозицијата, идеално со гласовите на Српската листа, би ја формирала владата во Приштина, несогласувањата и вечно отворените прашања би почнале да се решаваат во истиот момент. За жал, се наглсува, тоа до сега го немало. Повторно, меѓународната заедница би имала некого врз кого полесно би можела да влијае, додека Белград следствено би добил некого со кого навистина би можел да разговара. Можеби ретко, сигурно далеку од реалноста и често без никакви резултати – но барем ајде да разговараме, велат во Белград.
Како што видовме досега, ќе биде тешко, речиси невозможно, со човек кој доби поддршка од „педесет проценти плус еден глас“ за претходната политика што беше јадрото на последната кампања – да не се разговара со Белград. И не само тоа – секој албански политичар кој ќе помисли да разговара со косовските Срби или со некој од Белград автоматски да биде осуден како предавник.
Неодамна пишуваше НИН, дека Аљбин Курти е човекот кој го стави Косово во најлоша позиција пред меѓународната заедница од 2008 година, и дека успеа да го сврти против себе дури и најголемиот добротвор на Приштина – Соединетите Американски Држави, кои на неодредено време го суспендираа стратешкиот дијалог за Косово. Се потсетува од неделникот дека во 2023 година, Европската Унија воведе казнени мерки против Приштина, поради растечките тензии на северот на Косово, како и поради нивното одбивање да го спроведат она што веќе беше договорено за време на преговорите под покровителство на ЕУ. Според некои проценки, Косово остана без повеќе од шестотини милиони евра за две години, бидејќи нивниот пристап до разни фондови на ЕУ беше спречен поради санкции.
Постојат неколку можни одговори дадени од оние кои ја познаваат ситуацијата во Косово, а конечниот исход беше триумфот на Курти на вонредните парламентарни избори, кога се чинеше дека е на дофат од префрлање во опозициските клупи. Според една теорија, токму најавата за целосно укинување на санкциите за Косово на самитот ЕУ-Западен Балкан десет дена пред изборите, како и заминувањето на Вјоса Османи во Брисел, влијаеле на фактот дека дел од гласовите на двете опозициски партии се префрлиле од „демократски“ на „Самоопределување“.
Гласовите од „базенот“ на партијата предводена од Османи, констатира НИН во уводникот од минатата ндела дека „се прелеале“ кон Курти, како што велат експертите, поради нејзината неодамнешна активност за собирање признанија за Косово низ целиот свет, кога Сирија, Судан и Бахамите ја признаа еднострано прогласената независност. Османи, која опозицијата ја нарекува „продолжена рака на Курти“, објави дека планира втор мандат како претседател на Косово. Се поставува прашањето дали Курти ќе може да го цени фактот дека Османи, ако анализите се точни, ги „натопила“ своите гласови.
Што покажуваат последните избори? Аљбин Курти повторно освои нешто повеќе од педесет проценти од гласовите на парламентарните избори во Косово. Лидерот на „Самоопределување“ е политичар кој успеа да ја генерира најдлабоката и најдолгата институционална криза во Косово од едностраното прогласување независност во 2008 година и на крајот да излезе како победник. Во следните четири години, со поддршка на претставниците на малцинствата во парламентот, со исклучок на српскиот, Курти повторно ќе владее во суштина сам.
Исто така, постои „школа на размислување“ дека втората „историска“ победа на Албин Курти се должи на времето на одржување на изборите. Косово, како што знаеме, има голем број луѓе кои се на „привремена работа“, како што се вели порано, во една од земјите на Европската Унија. Периодот пред Нова Година, и неколку дена по католичкиот Божиќ, е времето кога косовските „гастарбајтери“ се враќаат дома. Не е невообичаено луѓето од Балканот, кои претежно ги напуштиле овие области за Запад поради лошата економска клима, можеби токму поради одвојувањето, да имаат зголемено националистичко чувство и потреба за идентификација. Тоа значи дека кога „еден и еден“ ќе се соберат – постојат идеални гласачи за Курти за неговата крајно десничарска политика која опасно флертува со екстремизмот.
Парадоксално е што најголемиот број од овие претежно млади луѓе го напуштиле Косово поради неспособноста на владата да ја подобри економската состојба. Економските резултати, ако се погледне владеењето на Аљбин Курти, се речиси непостоечки. Според сите економски параметри, Косово е заковано на дното на Европа. Но затоа Аљбин Курти им сервира шовинизам на гореспоменатите млади луѓе кои работат во Европа, а Европејците го избегнуваат, заедно со неизбежната приказна за вечен непријател и постојана закана. На крајот, истите овие луѓе се враќаат во своите родни места и повторно му ја предаваат апсолутната власт на таков политичар.
Од друга страна, и покрај фактот што косовските „гастарбајтери“ навистина му ги донесоа на Курти тие клучни неколку проценти, најголемиот број Албанци кои го живеат тој мрачен и неизвесен секојдневен живот на Косово, го дадоа својот глас на талентираниот популист и лидер на „Самоопределување“. Тие луѓе си избраа лидер кој ќе им ги наполни ушите со националистички пароли – наспроти нивните џебови. Постои таа изрека „vox populi, vox dei“.
Во Белград велат дека ако може да се споменеме нешто со позитивен тон, тоа е дека по три години, српските градоначалници се вратиле да управуваат со општини каде што Србите се апсолутно мнозинство. Сè што им останало, повторно под самоволието на Курти, беше да се обидат да вратат барем нешто што беше изгубено за тој период, по одлуката да ги напуштат институциите и да ги бојкотираат изборите на крајот на 2022 година. Исто така, потребно е да се обидат да го зачуваат она што го имаат сега. Земајќи ја предвид природата на Курти и претходната политика заснована на зголемување на меѓуетничките тензии преку создавање конфликти – тоа нема да биде лесна задача. Србите на Косово и Метохија, по вонредните парламентарни избори, влегуваат во 2026 година со уште помалку причини за оптимизам.
