Александар Вучиќ нуди Србија да се приклучи на ЕУ без право на вето. Таквата трговија – геополитичкиот интерес на ЕУ за интересот на режимот да владее засекогаш – би била катастрофална за граѓаните на Србија
НЕМАЊА РУЈЕВИЌ
Претседателот Александар Вучиќ вели дека Србија би се согласила на членство од втор ред во Европската Унија, без право на вето. Важно е само, вели тој, капиталот, стоките и луѓето да течат.
Вучиќ немаше време да им каже на луѓето за време на едно од неговите моќни „обраќања“, но прво му кажа на новинар од германскиот „Франкфуртер алгемајне цајтунг“, што открива кому всушност се обраќа, но повеќе за тоа подоцна.
Прво, тоа е вест. Бидејќи Србија, ако добро се сеќаваме, одамна официјално одлучи да се стреми кон полноправно членство во Европската Унија. Но, знаеме дека претседателот нема проблем да смисли „креативни“ пристапи кога е пред камери и микрофони.
Самата идеја не е нова. Идејата за двокласна или трокласна ЕУ долго време лебди низ Брисел или Берлин. Понекогаш се нарекува „ЕУ со повеќе брзини“, понекогаш „Унија на концентрични кругови“. Членството без вето се нарекува „пробно“ или „во исчекување“. Или едноставно зборуваат само за економска интеграција.
Тие идеи никогаш не се конкретизирани досега, иако имаа истакнати застапници. На пример, германскиот канцелар Фридрих Мерц (инаку полузаинтересиран, а полуинформиран за регионот) зборуваше за оваа економска интеграција, ставајќи ги Србија, Турција и Украина во ист кош. Што сака Вучиќ?
Вучиќ сега вели – дај колку што дадеш. Во ова, тој му се придружува на Еди Рама, неговиот колега по стаж во власта. Мора да е пробен балон. И ќе биде тоа што Вучиќ ќе им го каже ова на германските весници, бидејќи таму треба да го почувствувате пулсот.
Што би можело да се постигне? Во врвот на главата, некако да се пробијат вратите од чекалната на ЕУ. Тие врати не се вистински со години, туку се нацртани на ѕидот. Вистина е – ние би сакале да влеземе во ЕУ, а тие би сакале да нè примат.
Во вториот најдобар случај (според српската влада), Вучиќ испраќа порака дека е подготвен за толку голема отстапка, дека е посветен Европеец и слично. Тој би помислил на сè освен да ја организира земјата според правилата на ЕУ, српскиот Устав и здравиот разум. Да, да речеме, крене шепа од медиумите, судството, да се бори против криминалниот систем.
Граѓаните на Србија знаат дека тој нема и не може да го стори тоа, бидејќи тогаш би паднал од власт, а можеби и би ја изгубил слободата. Истото го знаат и во Брисел.
ЕУ не сака нов Орбан
Во превод, какво било, дури и второкласно членство во Европската Унија е далеку од можноста и е можно само ако преовлада ставот дека заради геополитичките текови има повеќе корист отколку штета за балканските држави, какви што се, да бидат примени на масата во Брисел. Без право на вето, се разбира.
Затоа што Европската Унија не е ни блиску до решавање на своите клучни проблеми – кои се сè поитни во време на светски движења – тромост, неединство, неплодност. Ова може да се направи само ако се реформира системот за донесување одлуки, така што клучните одлуки не бараат консензус, што значи дека секој има право на вето.
Да речеме, Виктор Орбан. Затоа никој со здрав разум не сака да им го даде истото вето на Вучиќ или Рама.
Граѓаните не добиваат ништо од тоа
Граѓаните на Србија немаат апсолутно никаква корист од сите геополитички размислувања во Брисел или од спогодби во Белград. Најдоброто што можат да го очекуваат од (патот кон) ЕУ не е слободниот проток на капитал и стоки, туку донекаде организирана држава.
Одамна ја видоа играта во која режимот во Белград нуди разни контрауслуги за молчење во Брисел, Берлин, Париз… затоа, ако ова продолжи, „европскиот пат“ во Србија повеќе нема да има кого да поддржи, а дури и досега беше тешко да се најде мнозинство за него.
Велам, малку е веројатно дека ќе се случи, но за граѓаните, некаков влез во вториот ешалон на ЕУ без владеење на правото, заради геополитиката и „слободниот пазар“, би бил катастрофален. Тешко дека некој би нашол утеха во фактот дека сега го тепа полицијата на земја-членка на ЕУ кога бара слободни избори.
