Мнозинството граѓани се за промена на владата, но големото прашање е како тоа да се претвори во проценти на избори одржани под овие услови. Доколку изборите требаше да се одржат со претходно формирање на техничка влада со времетраење од сто дена, сигурен сум дека резултатите јасно би покажале дека мнозинството луѓе во Србија се за промена на власта – вели политичарот што го сметаат за лидер на опозицијата во интервју за „Нин“
МИЛАН ГРУЈИЌ
Следната година ќе имаме избори, а кога точно, тоа зависи од Александар Вучиќ, но и од многу други работи што ќе се случат. Денес, нема никој што може точно да ви каже кој месец или датум е. Освен аналитичарите. Тие знаат сè. Оние што не доаѓаат од телевизија, професионалците. Да имав можност да ја предвидам иднината, така ќе заработував пари. Дури и Вучиќ не знае кога ќе бидат изборите, изјави Драган Ѓилас, претседател на Партијата за слобода и правда, во интервју за новогодишниот НИН.
Дали се согласувате со мислењата дека владата не распишува избори затоа што анкетите покажуваат дека нема победа?
– Истражувањето на Вучиќ покажува дека тој ја има победата. Ако го погледнете Ипсос, тој сигурно победил. Вучиќ ја избра владата во април. По 15 дена, студентите поднесоа барање за избори. И потоа се појави можност да се зборува за техничка, преодна влада, особено кога Вучевиќ поднесе оставка. Мацут е лажен премиер и ова е лажна влада, но не беше реално да се очекува дека Вучиќ ќе ја распушти по 20 дена. Тој ги пролонгира изборите од едноставна причина што е на власт. Изборите се одржуваат за да се преземе власта, а кој и да е веќе на власт се обидува да одржи избори што е можно подоцна. Што се однесува до поддршката, јасно е дека режимот повеќе нема мнозинска поддршка во Србија, тоа не е спорно. Ова може да се види во анкетите, не екстремните за Вучиќ или екстремните за другата партија, туку може да се види и во резултатите од локалните избори. Бидејќи ако СНС имаше 46 проценти на последните парламентарни избори, кои беа оценети како нерегуларни од европските набљудувачи и опозицијата, во Мионица имаше 70 и нешто, во Неготин 75… а сега во Мионица има 52 и во Неготин 60 и нешто, во Сечње има помалку од 60, заедно со СПС дури ни 65, но имаа повеќе од 80…, јасно е дека има голем пад и во републиката.
Што мислите за студентскиот список?
– Самата идеја за студентски список без студенти е специфична. Некои луѓе велат „студентски список за студенти“, велат дека тоа би било многу поприфатливо отколку некои луѓе да се туркаат таму. И очигледно е дека многу луѓе се ставаат на списокот.
Како ќе оди опозицијата на изборите, во колку колони?
– Не знам. Партијата на слободата и правдата сè уште не размислува за тоа. Зависи од многу работи. Единственото нешто што е јасно е дека владата ја нема поддршката што ја имаше. Србија е поделена, половина на половина. Мнозинството граѓани се за промена на владата, но големото прашање е како тоа да се претвори во проценти на избори одржани под овие услови. Соодносот е половина на половина, при што оваа половина против владата е реално неколку проценти посилна. Секако, под услов секој што денес е опозиција навистина да е. Доколку изборите требаше да се одржат со претходно формирање на техничка влада со времетраење од сто дена, сигурен сум дека резултатите јасно би покажале дека мнозинството луѓе во Србија се за промена на власта.
Како ја гледате годината зад нас? Имавме студентски бунт…
– Ова е катастрофална година за сите. Влеговме во неа од трагедија, убиство на 16 лица, а таа продолжи со распаѓање во сите области. Криминалот експлодираше, повторно имате рекетирање во градот… Кој не сака да плати за рекетот, врз него се фрлаат молотови коктели, се пука. Имате криминалци на секој чекор, луѓе кои доаѓаат на највисоките позиции во полицијата без никаков квалитет, знаење и образование. Распадот е во енергетскиот сектор. Увезуваме една третина од електричната енергија, а од двете третини што ги произведуваме, 75 проценти е од увезен јаглен, де факто увезуваме половина од електричната енергија. Немаме договор за гас. НИС е пред затворање, не може да функционира ако државата не преземе нешто. Имате малку поголем одлив преку распределба на профитот отколку приливот на странски инвестиции, фабриките се затвораат. Нема област што не е во проблеми. Катастрофална година.
Која ќе биде следната?
-Уште полошо. Тоа е како човек кој има холестерол, шеќер… но пуши, пие, јаде лошо, не зема лекови, а вие го прашувате каква ќе му биде состојбата следната година. Дали ќе му се намали притисокот? Нема. Без промена на власта, нема да се подобриме. Но, важно е нешто друго. Многу работи не функционираат поради лошата власт, тоа не е спорно, но многу работи се и резултат на нашето однесување, нашите навики, нашето неприфаќање. Властите покажаа дека е можно да се успее со лажни дипломи, па многу луѓе земаа лажни дипломи. Мора да видиме, а Ѓинѓиќ често го кажуваше ова, што можете да направите за вашата земја, но и што прво можете да промените кај себе. Ние сме во ужасна криза на целото општество, откажавме многу вредности, некои се заборавени… Не ни треба само реставрација на државата, економијата, судството, ни треба реставрација на целото општество, промена на самите себе, мора да разбереме дека некои работи едноставно не функционираат вака.
Студентите бараат избори. Дали парламентарните и претседателските ќе бидат комбинирани, не е логично со аголот на СНС да не бидат во исто време…
-А што е логично во Србија? Дали е логично секој пат да се шета по половина град затоа што некој поставил шатори пред Собранието и ги држел девет месеци? Веќе не е важно кој е во шаторите, луѓе, девет месеци стои во центарот на градот?! На скалите на Собранието има шатор каде што беше пратеникот Мрдиќ, а тој го заврши штрајкот со глад пред 20 дена. Па зошто шаторот сè уште стои? Што е логично… Мислам дека изборите нема да се одржат напролет, а ако се одржат на крајот од годината, логично е да се комбинираат, а мислам и локално. Имаме ужасна социјална криза, ваквите кризи се решаваат со избори, но тие мора да бидат вистински избори за да се реши кризата, во спротивно ќе произведе уште поголема агресија. Во овој момент, повеќето луѓе се за промена на власта. Но пред тоа, треба да ги преброите гласовите, да ги проверите гласачките ливчиња во кутиите… Затоа инсистираме на техничка влада од сто дена.
Дали мислите дека сто дена се доволни?
-Сто дена за подготовка за изборите, кои барем донекаде ќе бидат избори, да поминат без човечки жртви и сите партии да ги прифатат резултатите. Техничка влада заснована на македонскиот модел, министри од редовите на противниците на владата и од редовите на владата. Ми велат, па, ако сакате да се приклучите на владата со СНС, луѓето мора да разберат, таа влада би била изборно тело. Дури и во Изборната комисија, седиме заедно со СНС. Сè што е поврзано со изборите не може да се направи без договор.
Не е ли техничка влада најмалку реално сценарио?
– Не е ли техничка влада најмалку реално сценарио? Дајте ми уште еден предлог како да се излезе од кризата без ниту еден смртен случај.
Некои аналитичари велат дека дури ни опозицијата не брза со изборите, бидејќи нема да поминат толку добро како претходните…
Да речеме Цвијетин Миливојевиќ..
– Цвијетин е пример за независен аналитичар кој добива пари од режимот. Две години добива пари од Милан Стаматовиќ, кој беше на списокот со СНС. Еве ги луѓето кои се појавија како големи експерти за политика, а тие не знаат ништо за тоа. Имате професор по политички науки кој прави истражување кое вели дека списокот на студенти е помеѓу 50 и 60 проценти. Човекот што предава на ФПН вели дека СПС е под 2. Од тој момент, тој повеќе не треба да влегува на универзитетот. СПС е влада, не може да биде под 5. Таквите луѓе само создаваат уште поголем хаос. Има и други, Јово Бакиќ, Божо Прелевиќ, кои би сакале да бидат претседател на Србија, а не знаат англиски? Но, вели тој, ќе научи… Но, тука, Ѓилас е виновен за сè…
Вашиот подкаст се вика „Виновен за должност“? Ја разбирам логиката, но е дефанзивен, таков пристап не се очекува од политичарите.
– Значи, кој е виновен за сè овде? Ѓилас. Но, морам да кажам нешто за Јово Бакиќ. Тој е симбол на човек кој десет години имал погрешни политички проценки, а сепак е најголема ѕвезда. Дали Јово Бакиќ рече дека Тома Николиќ е прекрасен човек. Дали Бакиќ отиде кај Вучиќ да го прочита досието на Дачиќ. Дали Бакиќ го поддржа Бели Прелетачевиќ, за кого сите знаеме дека е производ на Вучиќ. Дали Јово Бакиќ ги поддржа изборите во 2021 година што целата опозиција ги бојкотираше. Дали Бакиќ е дел од Ист Вест Бриџ со Брнабичка… Што друго? Дали е потребно уште нешто или е доволно? Најпознатиот српски готвач, човекот вареше нешто од 15 март, досега ќе вареше и слон. Но, нема врска, ќе излезе на сцената со мене и ќе зборува за тоа како ќе го препливаат Дунав. И сите знаеме што мислеше. Не мислеше дека ќе плива грбно или градно. Не, мислеше точно она што го кажа. И знаеме чии тела пливаа во Сава и Дунав. Но, нема одговорност за зборови. Тоа се аналитичарите, сите сакаат да го нападнат Ѓилас, а патем и опозицијата.
И кога беа објавени новите избори во Белград, никој не рече „браво, Ѓилас, тоа го побара од Вучиќ“. Исто така, го замолив да ја намали агресијата во општеството, да го промени вокабуларот, за да не се убиеме меѓусебно. Денес, луѓето се мразат меѓусебно, оние што се на власт нè мразат. Жената ни рече кога стоевме пред Собранието – се наредивте токму за стрелањето, таа навистина ќе нè застрелаше. Ви кажувам за тоа. Само невиден спој на среќни околности доведе до фактот дека немаше смртни случаи во оваа година и пол. Мораме да направиме подобро општество, а како ќе се справиме ако сите останеме исти?
Не сте првиот што вели како да се направи подобро општество…
– Ѓинѓиќ исто така се обиде тоа, и во ситуација кога имаше многу поголема поддршка од Европа. Тој исто така се обиде да го реши Косово, беше прагматичен. Велат „не можете да одите во Европа додека не го решите Косово“, а тој рече „ајде да го решиме Косово“, а тие потоа му одговорија „сега не е време“. Многу работи се погрешни во оваа земја, од енергија, образование, економија, проблемот сега е и со девизниот курс. Штом не земете нови кредити, немате што да го задржите курсот. Нема област каде што нема проблеми. Денес, Вучиќ вели дека никој не нè сака. Па, чекајте, до пред три години велевте дека сите ве сакаат, дека Србија е почитувана, сега велите дека Трамп нè разочарал. Ниедна голема сила не е на наша страна, ниту Русија, ниту Америка и Европската Унија. Па, не е затоа што имаме „шибицарска политика“. Тоа е она со отпченце и трите кутии со кибритчиња. Сега, каде е топчето? Топчето е во ракавот. И кога ќе ставите десет кибрити и четири топчиња, не може работата да не се скрши. Тука се води кампања против ЕУ.
И прашањето не е дали сте за ЕУ или Русија, туку дали сте за ЕУ или за изолација. Ние сме на европскиот континент, немаме каде да одиме. Можеме да играме само во европската Лига на шампиони, не можеме да играме во Азиската лига, не сме во Азија. Има 27 членки на ЕУ. Една излезе, а сега се кае, две третини од Британците велат дека грешеле. Од седумте што треба да влезат во ЕУ, во шест речиси сите граѓани се за влез. И има само една земја во Европа во која само една третина е за влез во Унијата – Србија. Значи, од 35-те земји во Европа, 27 се внатре, шест сакаат да влезат, една се кае што излегува, а има само една, Србија, која вели дека ќе биде подобро ако не влеземе. Па почекајте, значи сите овие други се будали? Дали Унијата е прекрасна? Сите знаеме дека не е, но Србија би добивала две милијарди годишно само во пари…
Ни ЕУ не е невина…
– Не, ако некој ја критикува Европската Унија, јас ја критикувам во писмата што им ги испраќам, и имам право да критикувам, се борам за влез во ЕУ 30 години. И ако не им оди добро за иднината на оваа земја и за нашето членство, ќе им го кажам тоа. Како што му кажувам сè на Путин. Кој од политичарите овде то го смее? Човекот, по сè што ни прави со НИС, рече дека ова е дел од меѓународен договор?! Па, Јужен тек исто така беше дел од тој договор. А во цената од 400 милиони беше договорено и затоа што требаше да се изгради Јужен тек, од кој ние ќе поседуваме 49 проценти, што ќе обезбеди енергетска стабилност на Србија, и уште 200 милиони годишно за заработка од транзит. А потоа беше Јужен ток е напуштен, затоа што Европа сакаше да може да користи и странски гас, не само руски. Кога Бугарите се повлекоа, Русите рекоа, не можеме да градиме, виша сила.
А она што го прават сега Американците со санкциите против НИС, не е ли тоа исто така виша сила?
– Имаме само две опции. Едната е државата да го преземе НИС, другата е една третина од пумпите во Србија да се затворат, рафинеријата… НИС исто така го снабдува најголемиот дел од економијата, градскиот сообраќај, што не може да се компензира со баржи. Во Собранието предложивме државата да ја преземе сопственоста и управувањето со компанијата. Да се формира надзорен орган од три лица, експерти, тие водат, управуваат, од Газпром повеќе ништо не се бара. Тие се прашуваат изминатата година, а ништо не направиле. Денес, Србија се прашува. Не знаеме точно што бараат Американците, дали тоа би било доволно или бараат и рускиот дел да се продаде. Ако е така, врз основа на нашиот закон, и тоа може да се направи, да се распише меѓународен тендер или државата да го купи по пазарна цена.
Путин рече дека Гаспромнефт инвестирал три милијарди долари во НИС? Еден дел од тие инвестиции е од профитот на НИС…
– Да бидеме фер, НИС беше во многу лоша состојба пред Русите да го преземат, уште од бомбардирањето. Исто така, добивме гаранции дека нема да ја затворат рафинеријата, бидејќи беше затворена онаа во Сисак. Сè уште мислам дека тој договор беше добар ако беше имплементиран до крај, со Јужен тек. Без Јужен тек, тоа е еден друг пар на ракавици. Знаете, подготвен сум да честитам кога некој ќе направи нешто добро. Му честитав на Вучиќ кога фабриката на ЗДФ дојде во Панчево. Никој не знаеше што е ЗДФ. А сопственикот на таа компанија е 93 проценти германски град. Но таму државата може да биде сопственик затоа што има држава. Нашиот физиотерапевт управува со фондот ПИО, а неговата мајка вози Х7?! Сите се правиме глупави. Доаѓаат некои луѓе кои не знаат ништо, немаат завршено никакво училиште.
Но, не би ли било попогодно за политичарите на власт сè да функционира како што треба, а не да назначуваат непрофесионални луѓе само затоа што се нивни?
– Имате два начина да водите тим, едниот е да пронајдете луѓе кои знаат повеќе од вас и вие да ги водите, а другиот каде што имате само извршители. Вие велите, тие ќе спроведуваат. И тој втор систем е поефикасен, но има мал проблем, нема начин да се поправи. Што и да каже Вучиќ, тие ќе го исполнат. Овој прв начин на лидерство, за кој се залагам, и во мојата партија, и во градот, и во компанијата, каде и да сум бил, е покомпликуван. Секој човек има мислење, понекогаш ќе ве нервира, нема да ви се допадне, но тоа е единствениот систем што го дава вистинскиот резултат. Вториот е привремен и завршува како „Водач“ на Домановиќ. Дали познавате повеќе од еден и пол човек од која било опозициска партија. Не знаете. А во ССП, освен мене, кој за жал сите го знаат, ги имате Мариника, Борко, Душан Никезиќ, Пеѓа Митровиќ. Пеѓа е вистински пример, премногу паметен, премногу талентиран, но тврдоглав, постојано се расправаме, но тоа може да донесе само добро, да дојдеме до најдоброто решение. А на власт го имате Вучиќ, кој е интелигентен. И имаше некои луѓе со себе на почетокот кои го знаеја бизнисот. Никој не може да каже дека покојниот Душан Вујовиќ не знаел финансии. Но, тој си замина во 2016 година. И многу други си заминаа, останатите се нестабилни. Сега кога Вучиќ го стави извесен Реља Огњеновиќ во ПИО. Па како ќе ги избира своите соработници сега. И овие министри исто така… Има некои кои не можат да состават две реченици.
(останатиот дел од интервјуто погледајте го на https://www.facebook.com/watch/?v=1398984805352792
