ЗОРАН СТАНОЈЕВИЌ
Она што граѓаните го одобрија како алатка за фаќање нелегални мигранти – криминалци, сега се применува во САД врз граѓаните кои само набљудуваат или протестираат. Линијата помеѓу безбедносната операција и политичкиот надзор станува невидлива
Приказната е од Минеаполис, овие денови, и беше раскажана за Њујорк Тајмс. Активистка која се спротивставува на постапките на озлогласената имиграциска полиција (ICE) го следела возилото на еден од нивните агенти од нејзиниот автомобил. Очигледно свесен за нејзиното присуство, агентот свртел по неколку тесни улички, потоа застанал, излегол од автомобилот, тргнал кон неа и ѝ се обратил по име, предупредувајќи ја дека ја вклучил камерата на реверот. На нејзино чудење – од каде го знае нејзиното име – тој мирно одговорил дека користи софтвер за препознавање лица, а вештачката интелигенција ќе го направи останатото. Не само што го знае нејзиното име, туку и каде живее и работи, што пишува на социјалните мрежи…
Она што граѓаните го одобрија како алатка за фаќање нелегални мигранти – криминалци, сега се применува во САД врз граѓаните кои само набљудуваат или протестираат. Линијата помеѓу безбедносната операција и политичкиот надзор станува невидлива.
Препознавањето на лица, базите на податоци, алатките за следење на социјалните медиуми и системите за следење на мобилни телефони се комбинираат за да создадат „организам“ кој гледа повеќе од кој било полицаец и се сеќава подолго од која било датотека. Државата повеќе не мора да прашува кој си, системот веќе го знае тоа. А она што некогаш бараше судска наредба, денес често се сведува на притискање на копче. Бидејќи сè е во некаква институционална сива зона. Поголемиот дел од податоците со кои се храни овој систем се јавни, а дури и кога не се, граѓаните доброволно му ги препуштаат на системот во замена за некоја административна привилегија.
Таквиот скок во контролата на граѓаните преку контрола на податоците не се случи толку ненадејно само благодарение на технологијата која драматично се врати во поново време во последните години. За тоа беа потребни огромни пари, кои ги обезбеди администрацијата на Доналд Трамп веднаш по преземањето на функцијата. Буџетот на ICE беше зголемен од осум на триесет милијарди долари, што овозможи невидена технолошка експанзија.
Инвестициите во вештачка интелигенција, големи податоци и алатки за комерцијален надзор ја претворија имиграциската политика во лабораторија за масовен дигитален надзор. Со комбинирање на технологијата и репресивниот апарат, добиена е неверојатна брзина на собирање информации, што резултира со исто толку брзо донесување одлуки. Единственото нешто што доцни е одговорноста.
Она што сега следи е нормализација. Системот е создаден со, како што им се чинеше на сите, валидна причина, да ги ограничи криминалците. Фактот дека, патем, може да служи и за контрола на сите граѓани е колатерална придобивка. А некои од сценаријата звучат застрашувачки.
Технологијата за препознавање лица стана толку ефикасна и прецизна што може да се користи на масовни собири. А вештачката интелигенција потоа може подеднакво ефикасно да ги обработува сите присутни таму, поврзувајќи ги со нивните јавни профили и, што е поважно, со мобилните уреди што ги користат, кои потоа можат да се користат за следење.
На крајот на краиштата, слични методи веќе ги користат социјалните медиуми на кои кликнавме за да им дозволиме да ги следат нашите движења и интеракции, врз основа на што тие создаваат реклами што се насочени кон некои од нашите потреби. Надзорот стана новата нормалност.
(Авторот беше дописник на NBC, па на BBC, уредник во неделникот Време а сега е уредник во Третата програма на РТС како одличен познавач на новите медиуми)
