Разбираме дека на малото мајмунче Панчо му е потребен пријател, но нè загрижува само војната во Украина од каде што доаѓа гасот
СЛАВИЦА ПЕШИЌ
Минатата недела, Панчо, седуммесечен макаки мајмун од зоолошката градина Ичикава во Јапонија, го привлече вниманието на луѓето ширум светот. Панчо се роди предвреме минатиот јули и веднаш беше одбиен од неговата мајка. Чуварот му купи орангутан од парталчиња, а младенчето веднаш се поврза и со чуварот и со куклата. Кога се обидоа да го обединат со други возрасни мајмуни, тие го отфрлија: тој постојано беше сниман како го влече парталавиот пријател и го брка во оградениот простор на зоолошката градина.
Видеата го покажаа како несмасно талка сам со играчка двојно поголема од него во шепата, или се покрива со неа за заштита додека го малтретираат и тепаат постари мајмуни. Научниците објаснија дека не станува збор за малтретирање или какво било абнормално однесување, туку дека станува збор за вообичаената динамика кај овие животни, за хиерархија и адаптација. Не верувавме, нè болеше што послабиот страдаше, како да не е тоа случај во светот. Целиот свет навиваше за Панчо.
Цела ноќ ја поминав гледајќи ги тие видеа едно по друго плачејќи. За мене, Панчо беше персонификација на сè што се случуваше во светот. Не знам што беше пошокантно за мене, Панчо кој толку трпеливо се обидува да се зближи со другите или општеството на моќните кои упорно го отфрлаат.
Сите бевме олеснети кога подоцна се појави снимка од постариот орангутан како го прегрнува, а никој дури и не се осмели да провери дали сте ВИЕ со пријатни чувства затоа што сакавме среќен крај.
Руската инвазија на Украина започна војна која влезе во својата петта година на 24 февруари, војна која, според проценките на Асошиејтед Прес, одзеде повеќе од половина милион животи, претвори милиони во бегалци, додека материјалната штета е стотици милијарди долари. Секој ден слушаме дека тоа е најголемата војна во Европа од Втората светска војна – и се преправаме дека тоа не значи дека предизвикало чувство на стариот континент дека историјата не е завршена и дека суверенитетот во 21 век не е загарантиран.
Во таа пригода и за време на оваа војна, за прв пат во својата историја, Европската Унија финансираше огромна воена помош за земја во војна, а Финска и Шведска се приклучија на НАТО алијансата. Америка многу помогна. Некои совесни луѓе во Русија решија да не учествуваат во таа војна и ја напуштија својата земја засекогаш, оставајќи ги пријателите и имотот зад себе. Беа снимени некои застрашувачки документарци кои станаа сведоштва за ерата, Чернов освои Оскар за „20 дена во Мариупол“.
И така, додека децата затворени во засолништа поминаа години без татковци, без дневна светлина, свеж воздух, трчајќи по топка, без училишни часови, новогодишни елки, лишени од секаква приватност и незаштитени од изливот на тага, гнев и страв на сите, започнаа некои други, уште покрвави војни и го одвлекоа вниманието на светот од Украина.
Благодарение на Центарот Крокодил, бев во Украина во Ужгород на третата годишнина од војната. Од првиот ден од војната, Милена и Владимир доставија секаква помош во Украина и организираа бројни уметнички програми посветени на украинската заедница во Србија. Тие се всушност како оној чувар во јапонската зоолошка градина што му даде кукла на бебето мајмунче.
Не знам дали се тресев од многуте часови чекање на границата или поради големиот син билборд на кој пишуваше „USAID“. Во тоа време, веќе со месеци знаевме дека USAID повеќе не поддржува никого. Додека ЕУ наводно размислува за 20-тиот пакет санкции против Русија, работите остануваат повеќе или помалку нерешени, сè повеќе луѓе зборуваат за војната само како причина за хиперинфлација и неизбежно барање алтернативни извори на енергија, а сè помалку како трагедија за вистински луѓе.
На секој чекор по таа граница со билбордот, бев пријатно изненаден од нивната верба во победата. Градовите во полутемнина се осветлени од оптимизмот на своите жители и деца. Мажите се на фронтот со години, од најмладите до оние кои сè уште имаат пулс, во градовите има само жени и тие се грижат за сè, не само за семејството, туку и за компаниите, земјоделството, религијата и целото општество. Тие ја водат земјата, тие ја водат и оваа војна од сенка. Секој ден организираат хуманитарна помош, која ја собираат на уметнички програми и поетски вечери. Нивниот восхит е целосно надреален со оглед на околностите.
Првите изданија на некои од современите украински поети се продаваат за илјадници евра, кои се ослободуваат од фронтот за еден ден за јавно да ја читаат својата поезија, а потоа се враќаат во воените редови со собраните пари.
Затоа, тие не се предаваат, без разлика дали светот е со нив или не, бидејќи Украинците ја бранат својата територија нападната од многу посилен непријател, напуштена од нивната „мајка“, тие не се повлекуваат пред ударите, нивната сила и вера ме потсетуваат на Панчо и се надевам дека ќе победат, бидејќи тоа е истиот среќен крај што мора да се случи.
Потоа, ќе размислат чии пари ќе бидат искористени за обнова на тие разурнати градови, а тоа е најмалку важно. Но, кој ќе може да им ги врати најблиските што ги изгубиле на тие луѓе, кој ќе ги врати годините што ги поминале во ладни засолништа, која невладина организација ќе се занимава со деликвенцијата на малолетници кои ги поминале своите години на формирање без татковска фигура? Кој ќе им помогне на тие мажи кога ќе се вратат од бојното поле да ги прифатат новите улоги на своите сопруги, кои сега уживаат повисок степен на авторитет во куќата, кој ќе им ја покаже довербата што ја заслужуваат, колку од овие бракови ќе преживеат, кој ќе ги излечи нивните кошмари…?
И тогаш сфаќате дека денес во светот, дури и од таа војна, постои барем уште една што е полоша од оваа.
Сите деца во Газа се тој мал напуштен Панчо.
Сите се свртеа од нив – и Европската Унија и Америка, затоа што некој рече дека војната е завршена.
Многумина беа изненадени од изјавата на Вим Вендерс на овогодинешниот Берлински филмски фестивал дека филмовите треба да се држат подалеку од политиката, додека фактот дека во последните две децении режирал само филмови што се чини дека се нарачани од туристичка агенција може да се припише на неговата „доза на заземање став“. Сепак, се вели дека Вендерс не се воздржал од политика кога, пред дваесет години, национално ги навредил техничарите што ја поставувале неговата изложба во Салонот на Музејот на современа уметност во Белград, додека неговата сопруга се извинила за неговото однесување купувајќи им на истите тие техничари бурек за појадок. Во исто време, познато е дека некои други луѓе го прекинале Канскиот фестивал во 1968 година поради војната во Виетнам, а Годар дури и ѝ забранил на сопругата да оди на море, затоа што како може некој да лежи на плажа додека луѓе умираат некаде…
На фудбалски натпревар од аматерската лига во Истанбул, голманот силно ја удри топката од шеснаесетникот. Таа топка удри во галеб во лет, кој токму тогаш прелета над теренот, падна на земја и не покажа знаци на живот. Капитенот на еден од тимовите, Гани Катан, веднаш истрчал до повредената птица и се обидел да ја реанимира со лесен притисок на градите, по што галебот повторно почна да покажува знаци на живот. Полни срца за играчите на двата тима, (иако тимот на Катан загуби) аплауз и солзи од трибините.
Колкава беше веројатноста за овој среќен крај?!
Зошто не се помиривме со фактот дека таква е неговата судбина, дека галебот мора да доживее таква смрт? Како знаеме како да го масираме срцето на галебот, а толку ни е тешко да стоплиме човечко срце? Не мораше ли Барак Обама, кога беше претседател на САД, да се извини што убил мува во телевизиско интервју? Како да разбереме дека на Панчо му треба пријател, но сè што нè интересира е од каде доаѓа гасот и кој ќе го продуцира нашиот следен холивудски спектакл? Зошто емпатијата е селективна?
Нема одговор. Па, затоа плачевме гледајќи ги видеата за малиот Панчo.
(vreme.com)
