Дали некои земји од ЕУ ја менуваат својата позиција во однос на Западен Балкан?
САРА НИКОЛИЌ
Доколку Украина и Молдавија станат членки на Европската Унија, членството на земјите од Западен Балкан треба да се разгледа во истиот бран на проширување, изјави неодамна летонскиот претседател Едгарс Ринкевичс на Минхенската безбедносна конференција. Зборувајќи за идејата за „можеби најголемото обединување на Европа под различни правила“, тој нагласи дека Западен Балкан мора да се земе предвид, истакнувајќи дека ЕУ го изгубила кредибилитетот во тој регион. Според Ринкевичс, довербата е изгубена поради повеќегодишното одложување на членството. Оваа изјава можеби немаше да биде толку необична ако не дојдеше од североистокот, од балтичка земја, членка на блок кој генерално е резервиран во однос на интеграцијата на Западен Балкан во ЕУ. Што всушност рече Ринкевичс и како треба долгорочните кандидати за членство во ЕУ од Западен Балкан да ги разберат неговите пораки?
Имено, Ринкевичс рече дека европските лидери сè уште не се подготвени да разговараат за конкретните датуми на новиот бран на проширување, како и дека многу зависи од евентуалниот мировен договор со Русија, и дека доколку Москва не се согласи со договорот, спроведувањето на плановите за проширување ќе биде тешко. Тој додаде дека не може ни да замисли мировен договор оваа година. Но, тој не е единствениот што неодамна поотворено зборуваше за проширувањето, кое не смее да ги изостави земјите од Западен Балкан. Во неколку наврати, шефицата на европската дипломатија, Каја Калас, истака слична поента, велејќи дека Украина треба да биде примена според забрзана постапка, додека другите кандидати не смеат да бидат заборавени.
Станува сè поочигледно дека идејата за постепена интеграција во единствениот пазар пред полноправно членство, преку фазен пристап, истовремено се загрева, со цел да се намали противењето во рамките на Европската Унија и да се зајакне нејзината институционална подготвеност.
Изјавите на Ринкевчис за „обединувањето на Европа“ според различни правила треба да се гледаат и во оваа светлина. Познавачите на ситуацијата се согласуваат дека враќањето на интеграцијата на Западен Балкан на агендата на ЕУ и причината за малку поинаквите ставови на поединечните членки по ова прашање, секако, треба да се бараат во промената на геостратешките приоритети по војната во Украина. Сепак, и покрај знаците за промена на ставот на поединечните земји, сè уште постојат значителни разлики во наклонетоста кон балканските земји.
РАЗЛИЧНИ ПРИСТАПИ Во однос на влезот на Западен Балкан во ЕУ, постојат неколку различни пристапи. Постојат земји кои поддржуваат брза интеграција, како што се Чешка и Унгарија, земји кои се за постепен пристап, како што се Франција, но и земји кои отворено изразуваат скептицизам кон бранот на проширување на ЕУ, како што се Холандија и Литванија. Повнимателен пристап кон проширувањето кон Западен Балкан се припишува и на Латвија, која, заедно со другите балтички земји, првенствено се залага за забрзан прием на Украина и Молдавија од безбедносни причини.
Имено, Ринкевичс рече дека европските лидери сè уште не се подготвени да разговараат за конкретните датуми на новиот бран на проширување, како и дека многу зависи од евентуалниот мировен договор со Русија, и дека доколку Москва не се согласи со договорот, спроведувањето на плановите за проширување ќе биде тешко. Тој додаде дека не може ни да замисли мировен договор оваа година. Но, тој не е единствениот кој неодамна поотворено зборуваше за проширувањето, кое не смее да ги изостави земјите од Западен Балкан. Во неколку наврати, шефицата на европската дипломатија, Каја Калас, истакна слична поента, велејќи дека Украина треба да биде примена по забрзана постапка, додека другите кандидати не смеат да бидат заборавени.
Станува сè поочигледно дека идејата за постепена интеграција во единствениот пазар пред полноправно членство, преку фазен пристап, истовремено се загрева, со цел да се намали противењето во рамките на Европската Унија и да се зајакне нејзината институционална подготвеност. Изјавите на Ринкевчис за „обединување на Европа“ според различни правила треба да се гледаат и во оваа светлина. Познавачите на ситуацијата се согласуваат дека враќањето на интеграцијата на Западен Балкан на агендата на ЕУ и причината за малку различните ставови на поединечните членки по ова прашање, секако треба да се бараат во промената на геостратешките приоритети по војната во Украина. Сепак, и покрај знаците за промена во ставот на поединечните земји, сè уште постојат значителни разлики во наклонетоста кон балканските земји.
НЕУСОГЛАСЕНОСТ ЗА САНКЦИИТЕ КОН РУСИЈА Критиките кон балтичките земји кон земјите од Западен Балкан се претежно засновани на безбедноста и вредностите, а најизразените се однесуваат на недоволното усогласување со санкциите против Русија и надворешната политика на Унијата воопшто, што се однесува на Србија. И тука е владеењето на правото, борбата против корупцијата, бидејќи, инсистира на строга примена на Копенхашките критериуми.
Можеби затоа е интересно укажувањето на промена во реториката на лидерот на една од тие земји, бидејќи претходно немаше романтични идеи за „најголемото обединување на Европа“.
Актуелните дебати за „лесното членство“ на Украина во ЕУ веќе ја одразуваат итната потреба од хармонизирање на проширувањето и институционалните реформи. Поамбициозен пристап, според Холцнер, би бил да се одреди фиксен датум за полноправно членство на сегашните кандидати, вклучувајќи ги Западен Балкан, Молдавија и, пред сè, Украина. Холцнер рече дека, правилно дизајниран, таков рок би го зајакнал, а не ослабнал, процесот на пристапување базиран на заслуги, додавајќи дека тоа би ги претворило преговорите за acquis во трка меѓу конкурентите.
„Потребна е цел за да се генерира максимална брзина на трката, не само меѓу кандидатите, туку и меѓу постојните членки кои се принудени паралелно да ги реформираат своите институции“, рече Холцнер.
Тој понатаму пишува дека скептиците посочуваат на пречки, односно дека дури и ако преговорите бидат успешни, ратификацијата останува неизвесна и во некои земји бара референдум. Тие прашуваат зошто гласачите на ЕУ би го поздравиле приемот на некои од најсиромашните земји во Европа во блокот. Според Холцнер, одговорот лежи во проширувањето на „трката“ кон ЕУ. Тој верува дека побогатите европски општества кои неодамна покажаа обновен интерес за членство во ЕУ, како што се Исланд и Норвешка, треба да бидат охрабрени да учествуваат.
(nin.rs)
