Глобус-Неделен весник

  • Македонија
  • Свет
  • Ревија
  • Архива
  • Контакт
  • Фељтон
  • Колумни

КОСТА К. И УРОШ Б.: ДОКАЗИ ЗА МАШКОСТ ИСКОВАНИ ВО ПРАИСТОРИЈАТА

May 16, 2023 Filed Under: Македонија

Стручњаците процесот со кој во најголем дел од историјата стекнувањето на самоодржливост на машкиот поединец го мереле преку успехот во ракување со оружјето, го нарекуваат иницијација. Со оружје кое е на дофат на рацете речиси на секој чекор, традиционалниот лов на дивеч се претвопра и во убивање на луѓе и без никаков мотив. Така е кога алтернативниот обид да се направи поинаков обид за испит на зрелоста (од просветителството наваму се нарекува – матура) гледаме дека го има изгубено здивот

ПРЕДИЗВИКОТ НА ЖИВОТОТ Иницијацијата треба да го подготви поединецот за самостоен живот а често е тоа лавиринт во кој кандидато може да се изгуби

ЉУБОМИР КОСТОВСКИ

Во прекрасниот филм „Алфа“ на авторот Алберт Хјуз (2018 г.) имаме приказ за тоа како првото одење во лов на момчето кое живеело во племе од крајот на ледената ера, некаде пред 20 илјади години, завршило неславно. Племето кое го води – што би рекле денес – својот тинејџер, по негвовата проба на осамостојување како ловец, го остава во дивината мислејќи дека е мртов, после неуспешен обид за пресметка со бизон. Филмот успешно ја лоцира приказната во времето кога ловот на диви животни е единствен извор на храна, бидејќи, идните полиња се под дебел мраз кој ќе се повлече после барем 15 илјади години! Ги има и оние додатни елементи на осамостојувањето (како самоизлекување, совлдување на осaменоста со помош на припитомено диво животно и слично); a момчето Коди се враќа во племето како очеличен, способен за опстанок маж и во најтешки услови.

Дали таквата форма на транзиција од детството во постедиповскиот период на машките потомци го издржува товарот на совремието? Ова доаѓа од фактот што сме сведоци на нешто што покажа голема приврзеност на нови генерации кон современите оружја и нивното користење кон околината, без било какво оправдување. Факт е дека со децении нанзад како знак на иницијацијата за синовите беше сметано одењето на служење на воениот рок, поврзано со потенцијална машкост. ПУШКА НА РАМОТО Момчињата кои даваа заклетва како завет дека ќе ја чуваат државата во која живеат (племето во проширен смисол), се ослободуваа и од мајчиното туторство (местење на креветот, грижа за предметите и хигиената) се враќаа дома со ореол на самостојни и зрели битија. Пушката на рамото на солдатот секако имаше свој симболика како централно место! Оние кои нема да одеа на отслужување на воениот рок се сметаа за лица со сомнително физичко и ментално здравје, имаа „пониска цена“ во девојчинските очи. Така барем беше додека воениот рок претставуваше обврска ама и во сите оние постјугословенски војни кои следеа во 90-тите, кога униформите, некаде само маскирни или на паравоени единици..

Коста К., тринаесетгодишникот кој уби осум ученици и училишен чувар и рани шест ученици и наставничката по историја во ОУ „Владислав Рибникар“ во Врачар, Белград, со вештините за ракување со оружјето се стекнал со активно тренирање три години на „airsoft“ – воена тактичка игра, симулација на војна во живо. Се практикува во легални организации, со свои правила.

СЦЕНА ОД ФИЛМОТ „АЛФА“ Суровиот свет на растењето – ако не умееш да ловиш, ќе те остават да умреш

Службеничката за давање на користење на оружје Ана Симоновиќ за „Политика“ вели дека момчето Косту К. и неговиот татко Владимир К ги видела на полигонот за „ерсофт“ и дека момчето било обучено за ракување со оружје, но не на стрелиште, за што таа не знае, туку активно ја тренирало оваа воена тактичка игра.

„Неговиот татко го носеше на состаноци на полигонот ’Ерсофт’, а момчето имаше своја реплика на оружје. Таму врќр научил како да ја менува рамката на пиштолот, како да пука и да се движи“, изјавила Симоновиќ.

ВОЕНИ ИГРИ Учесниците на полигонот за „ерсофт“ играат војна, пукаат во цели и едни кон други. Носат заштитна опрема, заштита на очите стои во текстот (https://www.politika.rs/scc/clanak/551056/er-soft-pucanje). „Ерсофт“ е сличен на некогашниот „пејнтбол“, но е понапредна и пореална верзија на играта.

„Репликите од пиштоли се идентични со вистинското оружје, ние обично ги користиме за снимање на филмови, бидејќи се занимаваме и со оружје за филм. Официјално, децата до 18 години не можат да учествуваат на airsoft, но момчето цело време беше придружувано од неговиот татко“, додала споменатата. Инаку, таа има сертификати за ракување со речиси сите видови огнено оружје. Објасни дека има поевтини и поскапи верзии на пиштоли „ерсофт“ и дека момчето веројатно имало поскапа верзија на пиштолот, таканаречена целосна метална реплика која е идентична со вистинската.

Кутијата за муниција на пиштолот „airsoft“ е како вистинска и е наполнета со пелети. Полнењето е исто, а се пукаат метални топчиња со пречник од шест милиметри.

„Ерсофт не е арсенал или полигон за терористи, потенцијални психопати и слично. Овој тип на обука се користи и во армијата. Во Белград има неколку продавници кои продаваат оружја „ерсофт“. Тоа е игра на теренот за обука, првенствено за да се оддалечат луѓето од екраните и видео игрите. Не можам да кажам ништо лошо за „ерсофт“, но не можеме ни да предвидиме како некој ќе ги искористи своите вештини“, заклучува Ана Симоновиќ.

ИГРА КАКО ВОЈНА Коста К. бил член на клуб кој не е наменет за малолетни – играта ерсофт е посурова и од пејнтбилот

ДЕЦА НА СТРЕЛИШТЕ Душко Илиќ, генерален секретар на Националната асоцијација за оружје на Србија, за „Политика“ вели дека не постои законска регулатива кога станува збор за испраќање деца на стрелишта, а таквите случаи во пракса се многу ретки.

„Оружјето на стрелиштето е достапно на самото место (истото било во рамки на стадионот на Спортско друштво Партизан – н.з.) , под надзор на инструктори, а возраста на тие корисници никаде не е дефинирана. Практика е стрелиштето да избегнуваат давање оружје на децата. Во спортското стрелање, пионерите и кадетите можат прво да пукаат со воздушна пушка од десетгодишна возраст, кога можат да ја расклопат и склопат пушката и под строг надзор на тренер. „Исто така, јуниорите можат да пукаат од 16-годишна возраст во категоријата спортско стрелање од пиштоли со централно палење“, рекол Илиќ.

Таквите родители всушност сакаат да му покажат на детето дека пиштолот не е играчка, шега и игра, туку дека е многу опасна и сериозна алатка. Има стрелишта кои апсолутно им забрануваат на малолетниците, дури и во придружба на нивните родители, да користат оружје, изјави Урошевиќ за Танјуг.

Коста К. бил извонредно обуучен – го застрелал портирот со 10 куршуми и од растојание од 14 метри! Испукал 56 куршуми, сменил во одење три вонсериски шаржери (повеќе од вообичаен број на стреливо) престанал да стрела кога го изгубил здивот во еден миг. Него обуката го претворила во некој друг, во некој кој можеби ги измешал сликите од школото со полигоните за пејнтбулот или ерсофтот, каде учесниците на игрите само ќе ги соблечат униформите ишарани со бои (резултат на истрели на „противниците“) и ќе ги дадат на перење. Како во цртаните филмови – сега си „мртов“, потоа веднаш „оживуваш“. Овој пат, секако невините и ниту симболички наоружани врсници се цел врз која Коста К,. имал некаква демијуршка моќ, како поединец кој минал

низ посебно воспитување и која му дава привилегирана позиција да одлучува за животот и смртта на „обичните“ соученици. Иницијацијата во историјата го имала и тој резултат, на иницијацијата освен овоземни (профани) им давала и својство на духовна суперемација над оние кои не минале низ тој процес.

Адвокатот со македонско потекло Тома Фила, во гостување на една белградска телевизија (Нова) рече дека испитувањата врз Коста К. покажале дека тој има ум како за некој од 17 години и дека тој веројатно го поставил мобилчниот со вклучена камера во собата каде е сефот за да го сднима неговиот татко.

ПРОТЕСТ Белграѓани на улица – државата ги има испуштено конците на јавната безбедност

НЕСКРОТЛИВ КАБАДАХИЈА Кога се работи за семејството на Урош Б., кој го изврши масакрот во две села кај Младеновац, при што убил осум лица и ранил14 – мина, мислењата се поделени. Оние кои ги фалат, за „Новости“, велат – Радиша, таткото на Урош, по потекло е од селото Дубона. Тој е воено лице, полковник и работи во Генералштабот. Неговата мајка е Билјана, работи во ВМА како инструменталистка. Покрај Урош, кој е помлад, тие го имаат и синот Марко. Радиша и неговата сопруга доаѓале во селото само за викенди или кога се на одмор.

За Урош некои соседи велат дека бил добро момче, а има и такви кои го тврдат спротивното, па и за неговото семејство. Сакал пребрзо возење со моторцикл, имало забелешки од полицијата на таа практика ама го чувал авторитетот на таткото.

Урош се запишал на Воената академија, но бил примен во пешадија, што не му се допаднало. Затоа одлучил, со оглед на тоа што неговите родтели се многу богати, поседуваат речиси 100 хектари ниви, овоштарници, зеленчукови градини, дури шест трактори, четири комбајни  и други приклучени машини, да се занимава со земјоделство. Наводно, тука се снашол добро, се разбира како претприемник а не како човек кој го обраотува земјиштето. Сосланите го обвинуваат таткото Радиша дека бил неумерен во купувањето на земјиште, секако во плоден крај ама со малку жители, главно отселени или починати. Таткото имал стан во Белград а тука имал и куќи и вијкендичка во која живеел само во слободни викенди. Но, она што е посебно шокатно е фактот дека тој во Генералштабот работел во контраизвестувачката служба што е особено значајно откако шефот на државата – Вучќиќ го обвини неговиот син дека е симпатизер на фашизмот!

КОНФУЗИЈА ОКОЛУ РАДИША Б. Јасно е дека оваа изјава создаде конфузија околу професијата на таткото. Таа беше неколку дена криена. Може ли така висок офицер кој се бори и против тероризмот, да има во својот дом приврзеник на фашизмот?! Решението е пронајдено во промена на биографијата – сега Радиша е одеднаш пензиониран припадник на Армијата (инаку, требал да се пензионира догодина, велат медиумите). Затоа во јавноста во саботата, на 6 јуни, излезе најпрво вест дека Радиша починал од срцев удар, што беше пренесено и од македонски медиуми а во средата, на 10 мај осамна веста дека офицерот е уаспен заради незаконито поседување на цел арсенал на оружје и муниција.

Малку е тешко да се вклопи „обвинението“ од високо ниво, она на претседателот на државата, во реалноста, нели? Факт е дека Уриш поседувал калашњиков, автоматска пушка, куршуми а кога му се потрошиле посегнал по бомба со која се заканувал на таксистот со чија изнудена помош побегнал далеку од обрачот на полицијата. Ама таткото Радиша имал две дозволи од војската за носење (поседување) на оружје?!

Сеедно, во однос на вистинскиот мотив за сторените злодела и кај Коста К. и кај Урош Б.ги имаме истите елементи – обајцата се синови, предмет се на „спартанско“ воспитување, во духот на огништата во кои има сериозно оружје и дека својата машкост или влезот во периодот на зрелост ја докажувале преку визирот на она што им го покажувале татковците. Урош Б. (21) бил постар од Коста К., ама тој најпрвин со желбата да стане офицер, требал да ги дисциплинира своите соништа и евентуани убиствени рефлекси. Но, потоа со одбивањето да влезе во регуларно школување покажал дека е разгален и дека, што би рекле психијатрите се’ уште не ја пребродил едиповската фаза! Но нивните родители секако сакале преку оружјето од овие наследници

да направат „спартански производ“: да гов носат штитот или да ги донесат на него после некоја битка.

МАТУРА Во нормалните општество ова е вистинскиот испит на зрелоста

ШТО ПРЕТСТАВУВА ИНИЦИЈАЦИЈАТА Како што пишува добриот познавач на темата на иницијацијата, хрватскиот интелектуалец Петер Бујас (https://nova-akropola.com/tag/petar-bujas/) овој процес претставува низа обреди и усни учења кои водат до радикална и вистинска промена на оној што е подложен на тој процес. Тоа одговара на длабока промена во начинот на постоење; на крајот од иницијациските испитувања, преобратеникот живее сосема поинаков живот од порано: тој станува „поинаковг. Самиот збор иницијација доаѓа од латинскиот збор initiare, што значи да се воведе во нешто или да се започне нешто. Првично, тоа значи влегување во процес кој означува психолошка транзиција од една, пониска состојба на постоење во повисока состојба.

Балаканот е секако плодно тло на усни преданија кои даваат пожелна слика за користењето на оружјето како дел од созревањето на машкото дете, кое од „тоа“ треба да стане „тој“! Зад ова стојат стотина приказни и митови ама побитно е дека тука се водени толку многу војни. Како што се вели тука има толку многу историја што таа се прелева и на околината. Српската стварност и во последните децении едноставно е дел од таквото продолжуивање на војничките приказни со масовно вооружување и поттикнување на решавањето на проблемите преку орозот. Позната е онаа реченица на експретседателот на Србија Слободан Милошевиќ – „можеби не умееме да работиме, ама умееме да се тепаме“, дадена пред НАТО бомбардирањето (1999 г.), за која велат дека излегува од збирката на поговорки што постојат во Вујаклија од постари времиња. Актуелниот претседател Вучиќ истакна пред камерите дека само во Белград 200 илјади лица се со дозволи да поседуваат оружје. Ако градот има два милиони жители односно да упросечиме тој има половина милион домаќинства. Излегува дека секое четврто домаќинство само во главниот град поседува дозвола да биде вооружено и тоа секако е искористено. Згора, со една дозвола може да се поседуваат и до десет парчиња на оружје (!), па таа бројка е повеќе од загрижувачка. А на еден легален поседувач на куси или долги цевки доаѓа најмалку уште еден нелегален. Каков е тоа арсенал! Па и без да се земе во предвид провинцијата каде од практични причини пушката која е вообичаено закачена на ѕидот таму стои во стилот „повелете“! Последен подаотк за Србија е дека во таа земја хнад 900 илјади граѓани поседувале легалба дозвола за посдување на оружје!м Во акцијата со којха се фали власта, за една недела се вратени 3.000 парчиња н епријавено оружје.

Според споменатиот погоре Петер Бујас не само праисторискиот човек, туку и „античкиот човек се стреми да живее митски живот бидејќи тоа е живот исполнет со битка….тоа истовремено значи реалност, вечност и делотворност. Токму овие карактеристики не упатуваат на проширените можности за изразување на човечкото битие, како и на другите негови преокупации, освен борбата за обичен опстанок“.

Еве доказ – и Коста К. и Урош Б. не чувствуваат никакво каење за она што сториле. Дури, малолетниот Коста (13) постојано бара да биде пуштен на слобода, не заради тоа што знае дека не подлегнува на кривичен прогон заради годините, туку е убеден дека надвор од притворот ќе го пречека народ кој ќе го поздравува (lokalno.mk/kosta-k-e-ubeden-deka-naskoro-kje-izleze-za-roditelite-ne-ni-prasha-a-postojano-postavuva-dve-zastrashuvachki-prashanja/) и ќе доаѓа под неговиот прозорец. Исто како кога момчето Коди од филмот „Алфа“, приказната за доцното ледено доба, од пред 200 векови, се вратило после ловечката авантура во племето. Ниту почетните искази на убиецот Урош, освен што го признаваат злосторот, не покажуваат ниту ронка желба за реалност, за вистинска мотивација за сторено кај него, ниту укажуваат на потреба тој да излезе од неговата „стварност“, што нема врска со она што постои во за него паралелниот свет! Нашиот свет во кој неговите сограѓани со денови се движат како зомбии низ атмосферата на бесмисленост, исполнета со страв.

Дали се согласуваме дека од просветителството наваму полека, но сигурно зборот матура ја означуваше заменската форма на испитот на зрелоста? Но, дали се согласуваме дека и низ случувањата кај нас деновиве, таквата проверка на научените способности за самостојност го изгубиле здивот?

 

Filed Under: Македонија

ГЛОБАЛНО ИСТРАЖУВАЊЕ: КАКО ВИ ОДИ РАБОТАТА?
ИЗЛЕЗЕ НОВИОТ ИЗВЕШТАЈ НА РЕПОРТЕРИ БЕЗ ГРАНИЦА: МАКЕДОНИЈА ИМА ПАД ОД ШЕСТ МЕСТА, СРБИЈА НА МИНИМУМ
ЦРВЕН КРСТ: ХУМАНИТАРНИТЕ ОПЕРАЦИИ ВО ПОЈАСОТ ГАЗА НА РАБОТ НА КОЛАПС
ПРЕВИРАЊА ВО ВЕЛИКА БРИТАНИЈА: СОЈУЗНИКОТ НА ТРАМП ВО ПОЛИТИЧКИ ПОДЕМ
ТАНЦОТ ЗБОРУВА КОГА ЗБОРОВИТЕ МОЛЧАТ – ТАНЦ ФЕСТ СКОПЈЕ ГО ОТВОРИ СВОЕТО 21. ИЗДАНИЕ

Најново

  • ГЛОБАЛНО ИСТРАЖУВАЊЕ: КАКО ВИ ОДИ РАБОТАТА?
  • ИЗЛЕЗЕ НОВИОТ ИЗВЕШТАЈ НА РЕПОРТЕРИ БЕЗ ГРАНИЦА: МАКЕДОНИЈА ИМА ПАД ОД ШЕСТ МЕСТА, СРБИЈА НА МИНИМУМ
  • ЦРВЕН КРСТ: ХУМАНИТАРНИТЕ ОПЕРАЦИИ ВО ПОЈАСОТ ГАЗА НА РАБОТ НА КОЛАПС

Импресум

Издавач - Здружение за нови политики и слобода на медиуми "Јавност" - Скопје,

Партизански одреди 23/1/3 Скопје

globus@globusmagazin.com.mk

Барај

Сите права задржани© 2025 · ГЛОБУС · Log in

Developed by Unet