Експертот Игор Липсиц говори за економсата состојба во Русија, каде веќе парите се печатат без покритие. Порадо ова на повидок е конфискациска монетарна реформа, предвидува економистот
ОЛГА ТИХОМИРОВА
Што можат да очекуваат Русите од 2026 година во економска смисла, со оглед на тоа што веќе знаеме за зголемувањето на даноците и дефицитниот буџет?
И. Липсиц: Да се потсетиме кои податоци неодамна ги спомена претседателот Путин: тој рече дека економскиот раст во Русија практично запрел. Во 2024 година тој изнесувал 4,6 проценти, а оваа година едвај достигнал еден процент. Ова беше очекувано – растот запрел, инвестициите паѓаат, продуктивноста на трудот не расте, како што призна претседателот.
Да ја додадеме на ова и ситуацијата на пазарот на нафта. Сликата не е радосна: потребно е да се извезува помалку, бидејќи има проблеми со извозот на нафта, покрај тоа, намалувањето на цените на руската нафта расте. Ги гледаме загубите на нафтената индустрија и се формира прилично разбирлива слика. Руската држава живее од приходите од нафта, сè друго е незначително и второстепено. Ако протокот на приходи од нафта е голем, Русија живее. Кога протокот се намалува, животот во Русија станува ситен и грд. Оваа тема е непријатна, но иднината на Русија многу зависи од неа.
Сега цените се ниски, од што следува дека за три месеци можеме да очекуваме уште едно намалување на буџетот, бидејќи, трошоците нема да бидат покриени со приходи. Дури ќе почнат да ги намалуваат трошоците ветени во одобрениот буџет. Многу луѓе ќе откријат дека немаат плати, а потоа ќе почнат да се задржуваат пензиските исплати. Ова не се проггнози – логиката е сурова и непријатна, но таква е.
Зошто во оваа ситуација не се печатат само пари за да се спаси ситуацијата, а за инфлацијата да се размислува подоцна?
– Луѓето веќе живеат во услови на висока инфлација. Обрнете внимание како се разликуваат податоците на руските агенции: статистиката зборува за 6,6 проценти, а Банката на Русија ги фиксира инфлаторните очекувања на населението на ниво од 14-15 проценти.
Што се однесува до печатењето пари, Русија го прави ова од почетокот на војната. Војните секогаш се водат на сметка на инфлациско финансирање. За време на војната, паричната маса во Русија се удвои. За четири години, парите станаа двојно поголеми, а производството порасна за најмногу седум до осум проценти. Земјата е полна со луда количина необезбедени пари, поради што на хоризонтот се наѕира конфискациска монетарна реформа.
Дали тоа е можно?
– Неизбежно е. По војната, ќе мора да се воспостави ред. Погледнете ја историјата на Втората светска војна и ќе го видите точно истото. Во 1947 година беше спроведена суровата сталинистичка реформа, а земјите од Западна Европа, пак, спроведоа монетарни реформи. Европа беше спасена само од големиот прилив на стоки од Соединетите Американски Држави. Ваквите реформи обично се спроведуваат една година по завршувањето на активните непријателства. Не велам дека ова нужно ќе се случи во 2026 година, но крајот на војната ќе им донесе на Русите не само радосни емоции, туку и многу непријатни емоции во монетарната сфера.
Сè многу потсетува на последните години од Советскиот Сојуз, кога тогашниот министер за финансии веруваше дека единствениот начин за нормализирање на ситуацијата е да се ослободат цените, да се создаде висока инфлација и да се согорат сите овие пари. Се покажа дека е посилно од очекуваното, но парите дефинитивно изгореа.
Се вели дека неодамна бонусите што им се исплаќаат на оние што се подготвени да се борат дури и се намалени. Дали тоа ви изгледа веројатно? Дали од тоа се спасува?
– Ова е точно, но не насекаде. Постојат региони каде што продолжуваат да се исплаќаат високи бонуси, но во многу други се наметнуваат отпуштања. Постојат неколку причини. Првата е чисто финансиска: нема пари во регионалните буџети. Втората е што војната и смртта на војник по договор веќе станаа норма во Русија. Претходно, луѓето мораа да бидат убедени дека животот може да се замени за пари – сега ова стана стандардна опција.
Третата причина е што економијата умира. Алтернативите за заработка преку војна стануваат сè помалку и помалку. Работата се урива, платите паѓаат, скриената невработеност расте. На пример, ако добивавте 70.000 рубљи, а ве префрлија на тридневна работна недела, ова е минус 40 проценти. Ќе добивате 42.000, додека кога ќе потпишете договор за учество во војната, веднаш нудат два милиони!
Дури и намалувањето на бонусите не го запира овој процес. Тој ќе продолжи сè додека Русија не остане без непотребни луѓе. Сè уште ги има неколку милиони и дури не треба да бидат намамени со некои особено големи суми пари.
