Истрагата на BBC Eye следеше како Азарник, 40-годишна поранешна наставничка, користела Телеграм канал за да ги намами младите луѓе, често од сиромашни земји, да се приклучат на руската армија
СЕИДА КИРАН – НАВАЛ АЛ-МАГЛАФИ
Пламен ги лиже рабовите на пасошот на Омар. „Убаво гори“, вели НА руски јазик жена која не може да се види на видеото. Омар, 26-годишен сириски градежен работник, бил на фронтот на руската војна во Украина околу девет месеци кога тоа видео стигнало до неговиот телефон.
Тој веднаш го препознал гласот на жената.
Тоа била Полина Александровна Азарник, за која вели дека му помогнала да аплицира за борба за Русија, ветувајќи му профитабилни работни места и руско државјанство. Но, сега таа била бесна.
Во серија гласовни пораки од Украина, Омар, кој зборува под псевдоним за сопствена безбедност, опишува како завршил затворен и преплашен во воена зона.
Тој вели дека Азарник му ветил дека ако ѝ плати 3.000 долари, таа ќе се договори тој да не се бори. Но, вели тој, бил испратен во борба со само 10 дена обука зад себе, па затоа одбил да плати и таа на крајот одговорила со запалување на неговиот пасош.
Омар вели дека се обидел да одбие да учествува во мисијата, но неговите команданти се заканиле дека ќе го убијат или затворат.
„Бевме измамени… таа жена е измамничка и лажливка“, вели Омар.
Истрагата на BBC Eye следеше како Азарник, 40-годишна поранешна наставничка, користела Телеграм канал за да ги намами младите луѓе, често од сиромашни земји, да се приклучат на руската армија.
Снимки од насмеана поранешна наставничка и весели објави што нудат „едногодишни договори“ за „воена служба“ BBC World Service идентификуваше во речиси 500 случаи. Во нив таа обезбедила документи наречени писма со покана, кои му овозможуваат на примателот да влезе во Русија за да се пријави во армијата.
Тие покани биле за мажи, претежно од Сирија, Египет и Јемен, кои наводно ги испратиле нејзините податоци за пасош за да аплицираат.
Но, регрутите и нивните роднини изјавија за Би-Би-Си дека таа ги заведувала луѓето да веруваат дека ќе избегнат борба, не им кажала дека не можат да заминат по една година војување и им се заканувала на оние што ѝ се спротивставиле.
Кога била контактирана од Би-Би-Си, таа ги негирала сите обвинувања.
Дванаесет семејства ни кажаа за млади мажи за кои велат дека ги регрутирала, а кои сега се мртви или исчезнати.
Русија го прошири регрутирањето, регрутираше затвореници и понуди сè подарежливи бонуси за регрутирање за да ја одржи својата операција во Украина, и покрај значителните загуби на човечка сила.
Повеќе од еден милион нивни војници се убиени или ранети од почетокот на целосната инвазија во 2022 година, со 25.000 убиени само во декември 2025 година, според бројките на НАТО.
Истражувањето на BBC News на руски јазик, врз основа на смртни изводи и други јавно достапни записи за смрт, сугерира дека загубите на руски војници во Украина се зголемија на крајот на минатата година од кога било претходно.
Тешко е да се утврди колку странци се пријавиле во руската армија.
Анализата на BBC на руски јазик, која исто така го разгледа бројот на убиени и ранети странци, покажува дека најмалку 20.000 од нив се пријавиле, од земји како Куба, Непал и Северна Кореја.
Украина, исто така, претрпе значителни загуби на војници, а и самата прифаќа странски борци во своите редови.
Првиот контакт на Омар со Полина Азарник беше кога тој беше заглавен на московскиот аеродром Малтене без пари во март 2024 година, заедно со уште 14 Сиријци.
Работните места во Сирија се ретки и слабо платени. Омар вели дека еден регрутер таму им нудел на луѓето она што тие го сметале за цивилни работни места – како чувари на нафтени постројки во Русија.
Тие летале за Москва, само за да сфатат дека биле измамени.
Додека пребарувале онлајн опции, вели Омар, еден член на групата го открил каналот на Полина Азарник и ѝ испратил порака.
Таа ги пречекала на аеродромот за неколку часа и ги однела со воз до регрутен центар во Брјанск, западна Русија, вели тој.
Таму, вели тој, таа им понудила едногодишни договори со руската војска, со месечна плата од околу 2.500 долари и аванс од 5.000 долари.
Тие можеле само да сонуваат за тие пари во Сирија.
Омар вели дека договорите биле напишани на руски јазик, што никој од мажите не го разбирал, и таа им ги зела пасошите, ветувајќи им дека ќе им обезбеди руско државјанство.
Таа, исто така, вети дека ќе можат да избегнат борба ако секој од нив ѝ плати по 3.000 долари од нивната плата за воена служба, вели тој.
Но, додава тој, за околу еден месец, тој бил на фронтот, со само 10 дена обука зад себе и без никакво воено искуство.
„Сто проценти ќе умреме тука“, вели тој во една гласовна порака испратена до истражувачкиот тим на Би-Би-Си.
„Многу повреди, многу експлозии, многу гранатирање. Ако не умрете во експлозијата, умирате од уривање на згради врз вас“, рекол тој во мај 2024 година.
„Мртви тела имаше насекаде… Одев по мртви тела, Боже прости ми“, нè информираше тој следниот месец.
„Ако некој умре, го видов тоа со свои очи, го ставаат во вреќа за ѓубре и го оставаат покрај дрво“, додава тој.
По речиси една година, тој дознал што Азарник не им објаснила – според руска одредба од 2022 година, војската може ефикасно автоматски да ги продолжи договорите на војниците додека не заврши војната.
„Ако ми го обноват договорот, проклет сум, о Боже“, вели тој.
Неговиот договор беше продолжен.
Каналот на Полина Азарник на Телеграм има 21.000 претплатници.
Нејзините објави често им кажуваат на читателите кои сакаат да се пријават во руската војска да ѝ испратат скенирана слика од нивниот пасош.
Потоа таа објавува покани, понекогаш со список на имињата на луѓето до кои се упатени.
Би-Би-Си идентификуваше повеќе од 490 такви покани што ги испрати во текот на изминатата година до мажи во земји како Јемен, Сирија, Египет, Мароко, Ирак, Брегот на Слоновата Коска и Нигерија.
Во нејзините објави се споменува регрутирање за „елитен меѓународен баталјон“ и јасно се става до знаење дека луѓето кои се нелегално во Русија – вклучувајќи ги и оние чии визи се истечени – се потенцијални кандидати.
Разговаравме со осум странски борци, вклучувајќи го и Омар, кого таа го регрутираше, како и со семејствата на 12 мажи кои се мртви или исчезнати.
Многумина веруваат дека Азарник ги заведувала или ги злоупотребувала регрутите. Ни кажаа дека мажите знаеле дека се регрутираат во војска, но дека не очекувале да служат на фронтот.
Неколкумина, како Омар, сметале дека не се доволно обучени или мислеле дека ќе можат да заминат по една година.
Во Египет, Јусуф, чие име исто така го сменивме, изјави за Би-Би-Си дека неговиот брат Мохамед ги започнал студиите во Екатеринбург, Русија, во 2022 година. Но, тој имал проблеми со плаќањето на сметките, вели Јусуф, и му кажал на своето семејство дека една Русинка по име Полина почнала да му нуди помош преку интернет, вклучително и работа во руската војска за која верувал дека ќе му помогне да ги продолжи студиите.
„Таа му вети домување и државјанство… месечни трошоци“, вели тој.
„Одеднаш беше испратен во Украина. Се најде во средината на борбите“, вели Јусуф.
Неговиот последен повик бил од 24 јануари 2024 година, вели Јусуф.
Околу една година подоцна, Јусуф вели дека добиле порака на Телеграм од руски број, со слики од телото на Мухамед. Семејството на крајот дознало дека бил убиен речиси една година претходно.
Азарник станала „една од најважните регрутери“ за руската војска, вели Хабиб, уште еден Сириец кој служел во руската војска. Тој бил спремен да биде снимен, но зборувал под псевдоним од страв од последици.
Хабиб вели дека тој и Азарник „работеле заедно речиси три години на писма за покана за виза за Русија“.
Тој не даде дополнителни детали за ова и не можевме да ја потврдиме неговата улога во процесот. На слика од социјалните мрежи од 2024 година, тој е прикажан како стои до неа.
Азарник, која е од Воронешката област во југозападна Русија, водела Фејсбук група која им помагала на арапските студенти да дојдат во Москва да студираат пред да отвори Телеграм канал во 2024 година.
Хабиб вели дека повеќето странски регрути пристигнувале очекувајќи улоги како чувари на објекти или раководители на контролни пунктови.
„Пристигнатите Арапи умираат веднаш. Некои го изгубиле разумот – тешко е да се гледаат толку човечки тела“, вели тој.
Хабиб тврди дека се сретнал со Омар и група Сиријци на воен полигон за обука. „Таа им ветила државјанство, добри плати и дека ќе бидат безбедни“, вели Хабиб. „Но, откако ќе го потпишете договорот тука, нема шанси да заминете.“
„Никој од нив не знаел како да користи оружје. Дури и кога пукале во нив, тие избрале да не возвраќаат… ако не пукате, ќе ве убијат“, вели тој.
„Полин би ги ангажирала тие мажи знаејќи дека ќе умрат.“
Тој додава дека „добива 300 долари од војската за секое лице што го регрутираат.“
Би-Би-Си не можеше да го потврди ова, иако и други регрути ни кажаа дека веруваат дека таа е платена од војската..
Објавите на Полина Азарник од средината на 2024 година почнаа да забележуваат дека регрутите ќе „учествуваат во непријателства“ и да споменуваат странски борци кои загинале во борба.
„Сите добро разбравте дека одите во војна“, вели таа во една снимка од октомври 2024 година. „Мислевте дека можете да добиете руски пасош, да не правите ништо и да живеете во хотел со пет ѕвездички?… Ништо не е за џабе.“
Во друг случај, во 2024 година, Би-Би-Си слушна гласовна порака од Полина Азарник до мајка чиј син служел во војска.
Азарник вели дека жената „објавила нешто ужасно за руската војска“.
Користејќи пцовки, таа се заканува по животот на нејзиниот син и ја предупредува жената: „Ќе ве најдам вас и сите ваши деца“.
Би-Би-Си направи неколку обиди да контактира со Азарник.
На почетокот таа рече дека ќе направи интервју со нас ако дојдеме во Русија, но Би-Би-Си одби од безбедносни причини.
Подоцна, кога ја прашаа во телефонски разговор за тврдењата дека на регрутите им се ветуваат неборбени улоги, таа ни ја спушти слушалката.
Во гласовна порака подоцна, таа рече дека нашата работа „не е професионална“ и предупреди за потенцијална тужба за клевета.
„Нашите почитувани Арапи можат да ги наметнат своите обвинувања“, рече таа.
Би-Би-Си контактираше со руското Министерство за надворешни работи и Министерството за одбрана за коментар, но не доби одговор.
Пред тоа, во март 2022 година, рускиот претседател Владимир Путин го поддржа регрутирањето мажи од Блискиот Исток, тврдејќи дека тие се идеолошки, а не финансиски мотивирани. „Постојат луѓе кои сакаат да дојдат доброволно, конкретно не за пари, туку за да им помогнат на луѓето“, рече тој.
Новинарите и истражувачите кои го следеа случајот велат дека лица како Азарник се дел од мрежа на неофицијални регрутери.
Би-Би-Си откри уште два профила на Телеграм на арапски јазик кои дадоа слични понуди за приклучување кон руската војска.
Едната содржи објави на кои се прикажани покани и се наведуваат имиња, додека друга рекламира големи исплати за приклучување кон „елитен баталјон“.
Во септември, кениската полиција соопшти дека разбила осумчлен „синдикат за трговија со луѓе“, за кој велат дека ги намамувал Кенијците со понуди за работа, но ги испраќала да се борат во Украина.
Катерина Степаненко, истражувачка во Институтот за воени студии, изјави за Би-Би-Си дека некои општински и регионални власти во Русија понудиле финансиски стимулации до 4.000 долари за поединци како што се професионалци за човечки ресурси и локални жители кои регрутираат Руси или странци во воена служба.
Таа вели дека Кремљ првично користел поголеми субјекти како што се приватната воена група Вагнер и затворскиот систем за регрутирање, но од 2024 година почнал „да ги користи локалните жители и малите компании“. Ова „ми кажува дека тие претходни верзии на регрутирање повеќе не генерирале ист број регрути“, додава таа.
Во меѓувреме, Хабиб сега е назад во Сирија откако вели дека поткупил неколку команданти за да го раскинат неговиот договор.
На Омар на крајот му е доделено руско државјанство, а исто така успеал да се врати во Сирија. Двајца од Сиријците со кои служел се мртви, според нивните семејства.
Азарник „нè гледа како броеви или пари – таа не нè гледа како луѓе“, вели тој. „Нема да ѝ простиме за она што ни го направи“.
(истражувачки сектор на BBC)
