Руски јазик, руско училиште, руско знаме: Украинските деца од окупираните територии систематски се асимилираат преку училиштето. Родителите кои се спротивставуваат ризикуваат да ги изгубат родителските права
РЕБЕКА БАРТ (ARD) –
Три години Ирина живеела со своите две деца под руска окупација. И бидејќи не сакала да добие руски пасош и нејзините деца да одат во руско училиште, избегала со нив од јужните делови на Украина, окупирани од Русија, кај нејзината сестра во западна Украина. Германскиот јавен радиодифузен сервис ARD ја раскажува нивната приказна.
Олена има 10 години. Детето се сеќава како во руското училиште пееле песни за Русија – „Колку е добра Русија, најдобра на светот и како ќе ги ослободи сите градови од украинската окупација“.
Олена и Ирина не се нивни вистински имиња, но редакцијата ги чува во тајност за да ги заштити од одмазда. Русите ја прашале Ирина зошто нејзините деца не се на училиште и зошто нема руски пасош. Ѝ се заканиле дека ако не добие пасоши веднаш, децата нема да одат на училиште од септември, се сеќава мајката. „Сакаа да ми ги однесат децата и да ги испратат во интернат во Русија“, изјавила таа за германското издание. Претставници на руските власти дојдоа четири пати, а децата мораа да се кријат од нив, како што е јасно од нејзините зборови.
СИСТЕМСКА РУСИФИКАЦИЈА Организацијата „Спаси ја Украина“, која им помага на Украинците што живеат под руска окупација, знае дека овој случај не е изолиран. Украинците таму систематски се русификуваат, за што окупаторските власти користат разни алатки, вели Анастасија Карташева од „Спаси ја Украина“: „Од една страна, се врши притисок врз родителите, ги уценуваат. Се обидуваат да ги принудат луѓето да прифатат руски пасоши. Им се закануваат дека во спротивно ќе им ги одземат децата“, изјави активистката за АРД.
Ирина првично се спротивстави, но стравот од губење на родителските права на сопствените деца ја совлада и на крајот аплицираше за руски пасош. Мораше да се заколне на верност кон Руската Федерација и да ги испрати своите деца во руско училиште.
Лесја е наставничка во одморалиштето Трускавец во западна Украина. Во слободно време, таа шие камуфлажни мрежи за украинската армија. Ги учи своите ученици во окупираниот Мелитопол во јужна Украина, каде што избегала, преку интернет.
Лесја се сеќава како Русите прво им понудиле на локалното население соработка со властите, но кога станало јасно дека нема желба да се воведе руската наставна програма, им се заканиле дека можеби ќе мора да се иселат. Кога Русите дојдоа во училиштето по трет пат, едноставно дадоа ултиматум: „Имате 24 часа да излезете од тука“.
Лесја избегала. Таа совршено добро разбирала дека за руските окупатори училиштето е главно средство за пропаганда. Живо се сеќава како руските војници влегле во Мелитопол со нови учебници, изјави таа за АРД. Оттогаш, војната против Украина се води и во училиштата. А што значи да се учи во руско училиште, таа го опишува на следниов начин:
„Секој ден ја свират руската химна, им пишуваат писма на војниците и зборуваат за Путин. Тие со полна сила ги враќаат структурите и процедурите од советско време – пионерските организации, Денот на победата и така натаму. Во 2022 година, тие многу инсистираа училиштата на окупираните територии брзо да се отворат“, истакнува наставникот.
ПОТЕНЦИЈАЛНО РЕГРУТИРАЊЕ ЗА РУСКАТА АРМИЈА На окупираните територии, сè што е украинско исчезнува: јазикот, литературата и историјата се заменуваат со руски јазик, руска литература и руско фалсификување на историјата. Тие испраќаат војници да посетуваат настава и основаат десетици младински организации во училиштата.
Целта е да се воспитаат млади луѓе лојални на рускиот режим, вели Олесја Бида, новинарка за онлајн изданието „Киев Индепендент“ во Киев. „Се трошат огромни ресурси за да се скршат овие деца. Тие се испраќаат во логори каде што се во сосема поинаква средина – сè таму работи за да ги промени.“
Експертите предупредуваат дека преобразованите украински деца се потенцијални регрути за руската армија. Според проценките на украинското Министерство за образование, до 1,5 милиони малолетници сè уште живеат под руска окупација.
Патем, Ирина одлучила да избега бидејќи нејзиниот син претходно добил покана за воена служба во руската армија откако наполнил 17 години.
Новинарката Лиса Ламбрехт уште пред три години пишуваше на оваа тема како Русија создава систем за „превоспитување“ на украински деца
Се верува дека Русија дотогаш, една година после агресијата, киднапирала околу 20.000 украински деца. Сепак, властите се свесни дека овие деца се потенцијална опасност и планираат да ги „превоспитаат“ во руски национален идентитет. Како ќе се направи ова?
Од почетокот на војната во Украина, руските власти развиваат методи за „превоспитување“ на деца насилно отстранети од Украина, според истрагата на независната новинска веб-страница Медуза, објавена на 11 март 2024 година.
Документите од Министерството за образование на Руската Федерација, кои ги прегледаа новинарите од независното издание, наведуваат дека „превоспитувањето“ на украинските малолетници треба да започне од моментот кога ќе бидат отстранети од земјата. Еден од советите што ги даваат авторите на методологијата за која станува збор е да им се каже на децата дека нивните родители се мртви и да се убедат дека никогаш нема да се вратат во својата татковина. Идеолошката индоктринација е наменета да продолжи сè додека не завршат училиште, кога – според руските власти – депортираните деца веќе треба да формираат „руски идентитет“.
РУСКИТЕ ВЛАСТИ СЕ ПЛАШАТ ОД УКРИНСКИТЕ ДЕЦА Службениците на Министерството за образование обрнуваат толку многу внимание на „превоспитувањето“ на украинските деца затоа што навистина се плашат од нив, пишува и Медуза, повикувајќи се на извор во министерството. Еве што вели тој извор:
„Идејата дека украинските деца се потенцијални терористи исто така се вовлекува во разговорите. Ние не сме идиоти – сфаќаме дека Русија не отишла во Украина „во мир и со добрина“. И дека децата што биле земени оттаму и сместени во непријателска средина може да почнат да се спротивставуваат – на пример, со помош на нивните роднини во Украина… Ваквите мисли циркулираат зад сцената, вклучително и на ниво на лидери“, тврди дотичниот извор, цитиран од Медуза.
Покрај тоа, кратко по почетокот на руската инвазија, Владимир Путин нареди создавање на Федерален центар за работа со адолесценти во рамките на Министерството за образование. Оваа нова структура координира голем дел од воннаставната идеолошка работа со деца и млади, вклучително и на окупираните територии на Украина. Центарот, кој е домаќин на „патриотски семинари“ и воено-спортски игри, е создаден „специјално за украински деца“ со цел да се „избрише нивното украинско минато“, тврдат изворите на Медуза.
МАСОВНО ПОСВОЈУВАЊЕ НА УКРИНСКИТЕ ДЕЦА Новинарите, исто така, ги испитаа извештаите од руското Министерство за образование од првите девет месеци од 2023 година „за идентификација и сместување на сирачиња и деца оставени без родителска грижа“. Тие пронајдоа докази за програма за масовно посвојување.
Во овој поглед, публикацијата потсетува дека руската претставничка за правата на децата во Русија, Марија Лвова-Белова, против која е издадена потерница од Меѓународниот кривичен суд во Хаг, претходно тврдеше дека Русите не можат да посвојуваат деца од окупираните територии на Украина, што, сепак, звучи апсурдно, бидејќи се покажува дека децата од Украина се депортираат само за подоцна да бидат вратени кај своите роднини.
Според Медуза, Министерството за образование внимателно ја следи судбината на посвоените украински деца, а се подготвуваат и извештаи во случаи на смрт. Според овие документи, пет деца од окупираниот дел од регионот Херсон и Луганск починале во првата половина од 2023 година. Едно од децата извршило самоубиство, чии причини не се наведени во документите.
Покрај тоа, руските власти го следат однесувањето на овие деца на социјалните мрежи – преку заеднички проект на Министерството за образование и Центарот за истражување и следење на младинската средина. Тоа овозможува отстранување на анонимноста на корисниците и „идентификување на потенцијални противници на руските власти“, според признанието на службениците на Министерството за образование.
„Ова е Големиот брат за тинејџери“, користејќи електронски мрежи за креирање профили на ризик на децата – без разлика дали постои ризик од самоубиство, тероризам или екстремизам, по што се известуваат соодветните оператори, објаснува изворот на публикацијата.
ПЛАНОВИ ЗА СОЗДАВАЊЕ НА „МИНИСТЕРСТВО ЗА СИРАЧИЊА“ Во истрагата на „Медуза“ се споменуваат и намерите на Министерството за образование да создаде нова федерална структура – „за поддршка на семејствата со деца, децата во тешки животни ситуации и сирачињата“. Според изворите на публикацијата, дотичниот „Министер за сирачиња“ би можел да го води поранешната детски омбудсман Ана Кузнецова, која стана позната по своите ултраконзервативни изјави на оваа позиција. Се претпоставува дека целта е всушност сите украински деца да бидат ставени под грижа на Кузнецова, вели и Медуза.
Според Киев, руските власти веројатно до почетокот на 2024 година насилно отстраниле околу 20.000 деца од Украина. Точниот број на депортирани деца е непознат.
