Како слободата стана единствениот одговор на малтретирањето и корупцијата на шефот на Белата куќа
НИНА ХРУЧШОВА
Во СССР, кон суетата на Брежњев и неговата незаситна потреба да биде величан се однесувавме со презир. Кога некој ќе го погледне однесувањето на Трамп и оние што му се додворуваат денес, глупоста на Брежњев ми изгледа како безопасна ексцентричност на старец. Само Сталин и севернокорејската династија Ким го достигнаа ова ниво на апсурдност
Укажувајќи на авторитарните амбиции на Доналд Трамп, набљудувачите го вклучија алармот долго пред тој да биде избран за прв пат за претседател во 2016 година. Откако се врати во Белата куќа, тие исто така предупредија дека републиканските членови на Конгресот и конзервативните судии на Врховниот суд ќе продолжат да му отстапуваат поголема моќ. И сепак, и во Соединетите Држави и низ целиот свет, политичките лидери продолжуваат да му се додворуваат и да му ласкаат.
Втората администрација на Трамп им дава доверба на најмрачните предупредувања, таргетирајќи ги владините агенции и институции кои ја штитат демократијата дома и проектираат мека моќ во странство, вклучувајќи ја Агенцијата за меѓународен развој (УСАИД), Министерството за образование и Администрацијата за социјално осигурување. Тој распоредува војска во американските градови од измислени причини, води кампања на масовни депортации што ја спроведува со малку или без соодветна постапка и постојано одбива да ги почитува судските одлуки. А од летото, тој бомбардира бродови во карипските води кои наводно транспортираат дрога во САД.
Како да наоѓа инспирација во страниците напишани од Џорџ Орвел, администрацијата на Трамп, исто така, се обидува да манипулира со реалноста. Таа ги избриша истражувањата за климатските промени и екстремната десница од владините веб-страници, го одложува објавувањето на податоците за вработеноста и стапката на инфлација (во исто време тврдејќи дека економската состојба е одлична) и ја дисквалификува секоја непријатна реалност како „измама“ режирана од демократите. Во меѓувреме, Трамп го лепи своето име насекаде каде што оди, од нова страница за попуст на лекови (TrumpRx) до Институтот за мир (сега наречен Институт за мир Доналд Џ. Трамп).
Неуморно работејќи за самовозвишување – и за да ја освои Нобеловата награда за мир – Трамп тврди дека ги завршил конфликтите што сè уште се во тек или никогаш не започнале, или дека неговата улога во нивното завршување е многу сомнителна. Нобеловиот комитет не наседнал на лобирањето на Трамп, но други го гледаат неговото кревко его како можност да му се додворат. Ова исто така објаснува зошто Светската фудбалска организација (ФИФА) ја смисли „Наградата за мир“ само за Трамп да ја добие – кој, радосно и без ни малку иронија, ја прими во Центарот за сценски уметности „Кенеди“ (на кој Трамп сега го додаде и своето име).
Додека неговата администрација ги осудува „наградите за учество“ и ги забранува програмите за разновидност, еднаквост и инклузија затоа што наводно не ги препознаваат вистинските заслуги, Трамп, од друга страна, бесрамно бара незаслужени признанија – и ги наградува оние што му се допаѓаат. Претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, го знае ова. И Азербејџан, еден од оние што го номинираа Трамп за Нобелова награда (и од кој потекнува скулпторот чиј дизајн е дизајнирана наградата на ФИФА) во обид да добие нешто од него за возврат. Веројатно е добра инвестиција: од Катар и Пакистан до Швајцарија, владите жнеат значителни придобивки во замена за изрази на обожавање, раскошни подароци и профитабилни деловни зделки.
Некои европски лидери беа „згрозени“ од начинот на кој Швајцарците се однесуваат кон Трамп. Но, тие самите не избегаа од понижување обидувајќи се да го придобијат. Минатото лето, генералниот секретар на НАТО, Марк Руте, го нарече „Татенце“, веројатно со надеж дека шегата ќе го задоволи егото на Трамп доволно за да го убеди да не ѝ сврти грб на Европа и да ја предаде Украина.
Тоа не помогна: на Трамп му се допадна забелешката на Руте, но новата Стратегија за национална безбедност ја опишува Европа не како еднаква на Америка, туку како економски стагниран иритант кој се движи кон „збришување како цивилизација“. Од друга страна, со Русија – која ја смета за суперсила како Америка – Трамп би сакал да „ја врати стратешката стабилност“.
Можеби никој не му ласка на Трамп повеќе од самиот себе. Кога ја презеде улогата на водител на церемонијата на почестите во Центарот Кенеди, тој тврдеше дека церемонијата добила „феноменални критики“ пред да заврши. „Ова е најголемата вечер во историјата на Центарот Кенеди“, објави тој; „нема смисла дури ни да се прават споредби“. Човек се прашува дали ја изгубил целата способност да зборува без да се фали.
Но, членовите на Конгресот и другите функционери не заостануваат. Состаноците на кабинетот станаа гротескно подлизурковни: неговите членови наизменично го слават Трамп (додека тој заспива малку по малку). Кристи Ноем, секретарката за внатрешна безбедност, неодамна отиде дотаму што му се заблагодари за тоа што „ги држи ураганите настрана“ за време на сезоната на бури.
Секој што пораснал во Советскиот Сојуз го знае ова многу добро. Сите видови природни феномени – промената на годишните времиња, течењето на реките, сјајот на сонцето – им се припишуваа на големите лидери на Кремљ кои, сè уште незадоволни и покрај целата моќ што ја поседуваа, исто така добиваа награди и признанија.
Во 1963 година, мојот прадедо Никита Хрушчов му го додели на својот антиимперијалистички сојузник, египетскиот претседател Гамал Абдел Насер, највисокото одликување на СССР, Орденот на хероите. Потегот беше стратешки – и Насер му го додели египетскиот еквивалент, Орденот на Нил – но предизвика незадоволство и кај поддржувачите на Хрушчов и кај неговите критичари. Орденот на херојот обично се доделува за извонредни достигнувања; не им се доделуваше на слаткоречиви странски автократи. Дури и во СССР, беше можно ласкањето на диктаторите да ви се врати како бумеранг.
Гледајќи го Трамп, постојано се враќам во сопственото детство, во 1970-тите. За многумина во Русија, церемонијата на доделување награди на ФИФА разбуди спомени на Леонид Брежњев, кој беше награден со 114 советски и странски медали (од кои еден подоцна му беше одземена). Како и Сталин, тој, меѓу другото, беше прогласен за „маршал“, највисокиот чин во советската армија.
Но, ние во СССР гледавме со потценување на суетата на Брежњев, неговата незаситна потреба да биде прославен и сервилноста на неговата придружба. Кога некој ќе го погледне однесувањето на Трамп и оние што му се додворуваат денес, глупоста на Брежњев ми се чини како безопасна ексцентричност на старец. Само Сталин и севернокорејската династија Ким достигнаа ова ниво на апсурдност.
Однесувањето на Трамп не треба никого да изненади: историјата е преполна со нарцисоидни автократи. Но, во земја што се ласка себеси како земја на слобода и храброст, овој вид наметлива, кукавичка реакција на малтретирањето, корупцијата и концентрацијата на моќ на Трамп навистина се издвојува. И покрај тоа што Трамп работи на одмазда врз перцепираните непријатели, републиканците сè уште не почнале да се испраќаат во гулаг; тие се оние – како и многу странски лидери – кои избираат да клекнат пред него. Ако демократијата е толку лесна за демонтирање во САД, кој ќе служи како модел за оние што ги предизвикуваат длабоко вкоренетите авторитарни режими како оние во Русија и Кина?
