Уште 200 милиони евра одлетаа за „рафалите“, пред договореното време и надвор од Буџетот!
МИЛАН ЌУЛИБРК
Иако го исплати вториот аванс од 15 проценти уште во април и со тоа ја подмири обврската, државата исплати дополнителни 204,6 милиони евра на француската компанија Дасо за 12 борбени авиони пред крајот на 2025 година, а до крајот на јануари ќе треба да исплати уште 480 милиони
Кон крајот на минатата година, во декември, Србија од државната каса издвои уште 24 милијарди динари или 204,6 милиони евра, иако тоа не беше планирано со Законот за буџет за 2025 година, за купување француски авиони, дознава ексклузивно „Радар“.
Досега нема официјално објаснување зошто, покрај редовната годишна рата од април, дел од третата рата, која треба да се плати само оваа година, практично е платен за набавка на воени авиони, кои ги договори српскиот претседател Александар Вучиќ за време на една од неговите посети кај неговиот француски колега Емануел Макрон. И малку е веројатно дека некој од врвот на владата ќе смета за соодветно детално да им објаснува на даночните обврзници како се трошат нивните пари.
Првата рата од 48,6 милијарди динари или 417 милиони евра беше исплатена на 20 октомври 2024 година, а оваа информација прв ја објави и „Радар“. Во меѓувреме, на 10 април 2025 година, министерот за финансии Синиша Мали јавно се пофали на својот Инстаграм профил дека Србија ја исплатила втората авансна рата во износ од 411,75 милиони евра. И тоа „15 дена пред крајниот рок“.
Не е јасно зошто уште 204,6 милиони евра беа платени од државната каса во декември 2025 година. Уште почудно е што ниту „врховниот командант“ Александар Вучиќ, ниту министерот Мали, ниту министерот за одбрана Братислав Гашиќ овој пат јавно не се пофалија со исплатата за пушките, туку го премолчија, можеби со надеж дека јавноста нема ни да дознае. Или проценија дека јавноста навистина нема да ја прими таа вест со ентузијазам. Особено жителите на руралните средини кои со денови беа без струја и вода.
Сепак, не е исклучено дека со таа декемвриска, непланирана исплата, владата се обидела само да го намали јануарскиот товар, бидејќи, до крајот на овој месец ќе пристигне за подигање првата од трите преостанати рати, таканаречената „прва исплата за учинок“ од дури 686,25 милиони евра, или 25 проценти од 2,75 милијарди што ќе ја чинат Србија набавката на 12 француски борбени авиони.
Купувањето на повеќенаменски борбени авиони беше договорено од претседателите Вучиќ и Макрон, а во нивно присуство, договорот беше потпишан во Белград на 29 август 2024 година, од Братислав Гашиќ, министер за одбрана на Србија, и Ерик Трапиер, извршен директор на француската компанија Дасо.
Србија се обврза да плати 30 проценти од 2,75 милијарди евра однапред, од буџетот, и тоа го стори во првата половина на април минатата година. Останатите 70 проценти ќе бидат платени со заем склучен од неколку француски банки и финансиски институции. Имено, два месеци откако беше исплатен вториот аванс од 15 проценти од буџетот, владејачкото мнозинство во српскиот Парламент одобри кон средината на јуни минатата година државата да се задолжи со 1,92 милијарди евра за купување на тие авиони.
Во еден од додатоците на законот, со кој се потврди тој кредитен аранжман, е прецизирано дека по два аванси во износ од 823,5 милиони евра, Србија ќе го отплати преостанатиот долг со парите што ги позајми од француските банки. Првите две рати се идентични и изнесуваат по 686,25 милиони евра, или 25 проценти од договорената цена на авионот, при што првата уплата треба да се изврши на 30 јануари оваа година, а втората на 29 јануари следната година. Последната „исплата врз основа на перформансите“ ќе ја чини Србија 549 милиони евра, така што една петтина од вредноста за секоја од 12-те рати ќе биде исплатена најдоцна 30 дена по нивното преземање. А кога тоа ќе биде, не е прецизирано.
Сѐ на сѐ, Србија веќе плати повеќе од една милијарда евра за „рафали“ од буџетот, со оглед на тоа што до крајот на овој месец, повеќе од една и пол милијарда евра ќе бидат должни на францускиот Дасо, а државата ќе мора да плати уште 45 проценти од договорената цена. Сепак, не е исклучено дека во меѓувреме се склучени и некои други набавки. Особено што Вучиќ на 14 ноември минатата година во Париз изјави дека разговарал со Макрон три часа и дека е задоволен од таа средба. Во таа прилика, тој преговараше за купување „суперкомпјутер“, објави договор со компанијата Алстон за првата линија на белградското метро, разговараше за воено-техничка соработка… „Разговаравме и за мистрали и ракети за експлозии“, рече Вучиќ.
Колку ќе ги чини даночните обврзници, останува да се види. Уште повеќе што оваа влада се чини дека буквално го сфаќа едно од мотото на Грунф, херојот од стриповите за Алан Форд, дека „кој лета – вреди, кој не лета – не вреди“.
(radar.rs)
