Мелони под притисок пред изборите: Дали сојузот со Трамп стана политички товар?
Италијанската премиерка Џорџа Мелони повеќе не може да си дозволи луксуз да одржува блиски односи со американскиот претседател Доналд Трамп по секоја цена, додека се подготвува за парламентарните избори во 2027 година. Растечките економски проблеми во земјата, зголемените трошоци за живот и незадоволството на гласачите ја доведуваат во прашање политичката стратегија која со години се потпираше на нејзиниот статус како најблизок европски сојузник на администрацијата на Трамп.
Во текот на првата година од претседателствувањето на Трамп, Мелони се профилираше како европски лидер кој најдобро го разбира движењето MAGA и кој може да биде мост помеѓу Вашингтон и Европа. Нивниот однос беше срдечен, при што Трамп јавно ја нарече „високо почитувана личност“ и „пријател“.
Сепак, последиците од војната со Иран и забавувањето на италијанската економија почнаа да го менуваат јавното расположение. Многу Италијанци ја обвинуваат политиката на Трамп за порастот на цените на енергијата и дополнителниот економски притисок, додека барањата на Вашингтон за зголемени воени трошоци предизвикуваат зголемен отпор во политичкиот спектар.
Премиерката веќе почна да го менува својот тон кон американскиот претседател. Во претходните месеци, таа јавно го критикуваше, а нејзината влада го блокираше користењето на италијанската воздухопловна база за американски авиони, што во Рим се толкува како сигнал дека односите влегуваат во нова фаза.
Според „Политико“, анкетата на Ипсос спроведена во мај покажа дека дури 77 проценти од Италијанците имаат негативен став кон Доналд Трамп, додека американскиот претседател наводно приватно се налутил на промената во ставот на италијанската премиерка, велејќи дека таа „веќе не е истата личност“.
Најголемиот проблем за Мелони се воените трошоци. Италија моментално издвојува малку повеќе од два проценти од бруто домашниот производ за одбрана, додека Трамп инсистира сите членки на НАТО да ги зголемат тие трошоци на пет проценти до 2035 година.
Мелони формално ја прифати таа цел, но опозицијата предупредува дека италијанската економија нема капацитет за такво зголемување на трошоците. Антонио Мицијани, поранешен заменик-министер за финансии и сенатор на Демократската партија, оценува дека барањето на НАТО е сосема нереално.
„Обврската за издвојување пет проценти за НАТО е сосема нереална за Италија. Една година Џорџо Мелони ни кажуваше дека има мост до Трамп, но тој мост никогаш не постоел, а сега доаѓа време да ги платиме сметките за таква политика“, рече Мицијани.
Клаудио Борџи од десничарската Лига, која е дел од владејачката коалиција, има сличен став.
„Политички, многу е тешко да им се објасни на луѓето дека можете да трошите пари на тенкови, а не на сметки на граѓаните“, рече Борџи.
Сепак, Малони инсистира дека одбранбената политика не може да се игнорира.
„Вистината е дека ако не знаете како да се одбраните, ако побарате од другите да ви ја гарантираат безбедноста, тогаш ќе платите за тоа со автономија, суверенитет и можност да ги заштитите вашите национални интереси“, рече таа, обраќајќи се пред претставниците на италијанската економија.
„Трошоците за одбрана се цена на слободата и сакам Италија да биде слободна нација“, додаде премиерката.
Во исто време, економските индикатори не се во прилог на нејзината влада. Програмата за закрепнување по пандемијата од речиси 200 милијарди евра завршува, продуктивноста останува слаба, а јавните финансии повторно се под микроскоп на Брисел.
Неодамнешниот неуспех на референдумот за судска реформа дополнително ја ослабна политичката позиција на премиерката, додека опозициските партии, кои до неодамна изгледаа дезориентирани, сè поотворено веруваат дека можат да ја победат на изборите во 2027 година.
„Италија е последна во Европа по економски раст и е позадолжена од Грција. Ова покажува дека економската политика на Џорџо Мелони не успеа“, рече сенаторот Марио Турко од Движењето Пет ѕвезди.
Зголемувањето на воените трошоци дополнително ја комплицира финансиската состојба. Рим првично планираше да искористи 15 милијарди евра кредити од европската програма SAFE за да ги зголеми трошоците за одбрана од два на 2,5 проценти од БДП до 2030 година.
Сепак, високиот буџетски дефицит го отежнува новото задолжување. Сенаторот Енрико Борџи, член на парламентарниот комитет за безбедност, предупреди дека Италија се соочува со сериозни проблеми во исполнувањето на своите обврски.
Според извори од владејачката коалиција, Рим сега ја разгледува можноста да побара само пет милијарди евра од првично планираните 15 милијарди. Таквата одлука би можела да доведе до преглед на десетици проекти што италијанските одбранбени компании веќе ги имаат склучено договори со Министерството за одбрана.
Поранешниот италијански амбасадор во НАТО, Стефано Стефанини, смета дека Мелони практично нема друг избор освен да го забави темпото на зголемување на воените трошоци.
Тој предупредува дека Италија би можела да се перцепира слично на Шпанија, која Трамп остро ја критикуваше за одбивањето да прифати цел за одбрана од пет проценти од БДП. Сепак, Стефанини смета дека зголемените критики кон Вашингтон се поверојатни отколку целосен прекин на односите.
Бенјамино Ирди од Германскиот Маршалов фонд проценува дека во Италија дебатата не е помеѓу вооружување и разоружување, туку помеѓу стратешкиот кредибилитет и политичката одржливост.
„Вашингтон не ги разбира нијансите кога станува збор за поделба на товарот во рамките на сојузите. За Трамп, сигурноста на сојузниците се мери со бројки, а не со аргументи“, рече Ирди.
Интересно е што евентуалниот конфликт со Трамп би можел да и користи на Малони дури и во домашната политика. Аналитичарот Алесандро Мароне верува дека критиките од Белата куќа би можеле дополнително да ја зајакнат нејзината позиција меѓу гласачите токму поради непопуларноста на американскиот претседател во Италија.
„Доколку Трамп ја критикуваше Мелони дека не троши доволно за одбрана, тоа веројатно би ѝ донело дополнителна поддршка меѓу италијанската јавност и гласачите“, рече Мароне.
За политичарката која со години се претставуваше како најблизок сојузник на Трамп во Европа, парадоксот е очигледен: најдобриот начин да се зачува поддршката на италијанските гласачи можеби е токму разочарувањето на Белата куќа.
(nin.rs)
