Покрај апсолутната победа во Република Српска, СНСД ќе има и четири делегати во Домот на народите на Парламентарното собрание на БиХ, а со тоа и целосна контрола на сите можни нивоа во земјата
ГОРАН ДАКИЌ
Три илјади чуда се стркалаа низ Република Српска во изминатата година, и повторно ниту едно од нив не беше доволно за да се „оттргне“ Додик и неговата СНСД на изборите. Саво Миниќ го победи претседателот на СДС Бранко Блануша со разлика од 50.000 гласови во трката за претседател на Српска, додека Жељка Цвијановиќ имаше речиси двојно повеќе гласови од другите двајца кандидати на опозицијата за позицијата српски член на Претседателството на Босна и Херцеговина – Маринко Божовиќ (СДС) и Небојша Вукановиќ (Листа за правда и ред).
Разликата меѓу Миниќ и Блануша е поголема од педесет илјади гласови, разликата меѓу Цвијановиќ и опозицискиот тандем Божовиќ-Вукановиќ е уште поголема, бидејќи двајцата вкупно немаат ни приближно толку гласови колку „првата дама“ на СНСД, која само го потврди мандатот и статусот во партијата. Партијата на Додик има удобна позиција во Народното собрание на Република Српска и во Претставничкиот дом на Парламентарното собрание на БиХ, а веројатно ќе има и четири делегати во Домот на народите на ПС БиХ, кој целосно ќе го контролира ова тело.
ДЕМОНСТРАЦИЈА НА СИЛА Бројките се јасни: Саво Миниќ освои 274.384, а Бранко Блануша 219.690 гласови. На предвремените избори за претседател на Република Српска, кои се одржаа во ноември минатата година, Блануша освои 213.512 гласови, а кандидатот на СНСД на Додик, Синиша Каран, 224.382 гласови. Преводот е повеќе од јасен: Блануша изгуби шест илјади гласови за единаесет месеци, додека СНСД најде 50.000 гласови. Со оглед на кампањата и она што ѝ претходеше на кампањата, Блануша сепак се снајде добро, но нема со што да се фали.
Миниќ победи во дури 55 општини и градови, а Блануш само во девет. Кандидатот на СНСД ја доби битката дури и во оние општини и градови кои со години беа неосвоиви опозициски тврдини, додека Блануша постигна победа само во една локална заедница на СНСД, Прњавор. По многу години, Миниќ е првиот кандидат на СНСД кој ѝ донесе победа на својата партија во Бјелина, традиционалниот бастион на СДС, но и во Теслиќ, каде што поранешниот претседател на СДС, Милан Миличевиќ, владееше суверено со години. Тој победи и на изборите во Модрича, Котор Варош и Пале, односно во општините каде што „на маса“ се градоначалниците од опозицијата, Јовица Радуловиќ, Зденко Сакан и Дејан Којиќ.
Избрани се и новите потпретседатели на Република Српска – Хрватот Иван Бегиќ (СДП) и Бошњакот Рамиз Салкиќ (СДА). Пред четири години, поради „грешка во системот“, Бегиќ беше потпретседател на Српска околу четириесет минути, но овој пат немаше грешка, па овој поранешен „медиумски магнат“ и поранешна лева и десна рака на Станивуковиќ пристигна во Палатата на Републиката. Салкиќ, како и пред осум години, нема да биде омразен поради потпретседателската плата на ентитетот, кој тој постојано го негира, го нарекува геноцидно создание и пишува со мали букви во секоја прилика и на секое место.
Жељка Цвијановиќ ќе влезе во Претседателството на БиХ со 290.467 гласови. Кандидатот на СДС, Маринко Божовиќ, освои 138.730 гласови, а лидерот на Листата за правда и ред, Небојша Вукановиќ, освои 94.621 гласови. Она што беше нејасно пред изборите, сега е јасно: ниту Божовиќ ниту Вукановиќ поединечно немаа шанса против Цвијановиќ, но поразот на опозицијата ќе беше помалку болен доколку влегоа во оваа трка само со еден кандидат. Божовиќ го обвини Вукановиќ за поразот, додека Вукановиќ го посочи прстот кон Божовиќ, но и кон луѓето кои се неблагодарни и корумпирани.
Демонстрацијата на сила продолжува во Народното собрание на Република Српска. Додик ќе има 34 пратеници во парламентот на Српска и ќе му требаат уште осум „гласови“ за удобно мнозинство. Со оглед на тоа што сите негови коалициски партнери се снаоѓаа многу добро на изборите за парламентот на Српска, а некои од нив, како што се Ненад Нешиќ и Дарко Бањац, се снаоѓаа повеќе од добро, мнозинството практично е веќе освоено. Но, „ни тоа не е сè“, бидејќи Додик е на половина пат до двотретинско мнозинство кое му гарантира, меѓу другото, промена на Уставот на Република Српска и – што е многу поважно – одбрана на ветото на српскиот член на Претседателството на БиХ.
На табелата со најголем број лични гласови за Парламентот на Српска, девет места им припаѓаат на кандидатите на СНСД, а само едно на опозицијата. Игор Додик, синот на Милорад Додик, кој е и организациски секретар на СНСД, освои најмногу лични гласови. Даниел Јошиќ, Горан Маричиќ (директор на Даночната управа на Република Српска), Микајло Лазиќ, Мирослав Бојиќ, Нина Букејловиќ, Зоран Стевановиќ, Милош Гверо и Бојан Савиќ се исто така најдобри на листата, додека единствениот „предавник“ е лидерот на ПСС, Драшко Станивуковиќ, кој – и треба да се каже – загуби во Бања Лука.
ПАДОТ НА ИЗЕТБЕГОВИЌ И УСПЕХОТ НА СДА Кандидатката на ХДЗ на Човиќ, Даријана Филиповиќ, е новиот хрватски член на Претседателството на БиХ, а со оваа победа се остварија сите изборни желби на Додик, бидејќи со просто мнозинство може да добие помилување што ќе му овозможи на Миниќ да му го довери мандатот за формирање на новата Влада на Република Српска. Додик на тој начин целосно ќе се врати во политичкиот живот, и во целосната и апсолутна власт таму каде што отсекогаш била – во негови раце. Во директен судир, Филиповиќ го победи Жељко Комшиќ (Демократски фронт), а со таа победа заврши долгогодишната практика врз основа на која хрватскиот член на Претседателството на БиХ го избираат Бошњаците.
Претседателот на СДА, Бакир Изетбеговиќ, не се приклучи на Претседателството на БиХ. Денис Беќировиќ (СДП) повторно е таму на негово место. Според прелиминарните резултати, врз основа на кои е направена проекцијата, 42 мандати во Претставничкиот дом на Парламентарното собрание на БиХ ќе бидат поделени меѓу 16 политички партии, а СДА и СНСД би можеле да освојат најмногу мандати. Шест од 14 мандати ќе ѝ припаднат на партијата на Додик. Листата на Драшко Станивуковиќ ќе има два мандата, исто како и СДС. Листата за правда и ред, коалициите ДНС – НПС, Социјалистичката партија – ДЕМОС и Обединета Српска освоија по еден мандат.
Делегатите во Домот на народите на Парламентарното собрание на БиХ се избираат индиректно, и речиси е сигурно дека СНСД ќе има четири делегати во овој дом на државниот парламент, а со тоа и целосна контрола на сите можни нивоа во БиХ. Делегатите во Домот на народите од Република Српска се избираат во парламентот на Српска, а на Додик му се потребни 56 парламентарни гласови за да добие четири делегати. Опозицијата има дваесет и осум пратеници (со барем еден Бошњак од Коалицијата за државата), но малку е веројатно дека Небојша Вукановиќ ќе се согласи на каков било договор со СДС и ПСС на Станивуковиќ. Можеби Додик има сто врати пред себе, но во моментов држи најмалку двесте клучеви во рацете и секако не брза да стигне никаде.
(radar.rs)
