На 12 август ова затемнување ќе биде одлично видливо и кај нас. Нашите астрономи мора навреме да известат за оваа појава што се очекува и која по многу нешта треба да биде спектакуларна!
За првпат по 1999 година, ова лето од Европа ќе може да се види целосно затемнување на Сонцето. Борис Штромар, познат хрватски експерт и љубител на астрономијата, е и страстен „ловец“ на затемнувања; тој патува низ целиот свет за да ги набљудува во живо. Оваа година, целосното затемнување на Сонцето ќе се набљудува од Шпанија, а 12 август, како што истакнува тој, ќе биде одлична можност за набљудување на небото и по самото затемнување. Тој исто така објасни што може да се очекува од ваквите настани и како да се набљудува затемнувањето, пишува загрепски „Вечерњи лист“.
„Ќе има делумно затемнување на Сонцето, односно од Хрватска ќе биде видливо барем делумно затемнување. Целосното затемнување ќе биде видливо од Шпанија и Исланд. Ова е интересно бидејќи станува збор за прво целосно затемнување во Европа по 1999 година. Тогаш во Хрватска имаше затемнување од над 90 проценти, но целосното затемнување беше видливо од Унгарија. Отидов во Унгарија и беше фантастично, а оттогаш сум видел уште неколку во живо“, истакнува тој.
Според него, не е чудно што луѓето во минатото се плашеле од целосното затемнување. „Тоа било одамна, кога не знаеле што всушност се случува. Дури кога ќе почнело силното затемнување, луѓето забележувале дека нешто не е во ред. Тогаш на небото се појавувала црна дупка опкружена со некаква млечна светлина, односно корона. Сончевата корона може да се види само за време на целосно затемнување“.
ВРЕМЕТО ТЕЧЕ ДЕСЕТ ПАТИ ПОБРЗО Затоа, дури и од вселената не може да се види тој ефект толку добро како за време на целосно затемнување. Навистина е фантастично. Температурата значително опаѓа. Целосното затемнување предизвикува возбуда кај луѓето, а времето како да тече најмалку 10 пати побрзо. Секој што сака да го фотографира целосното затемнување треба да вежба „дома“ и да гледа видеа – што може да биде здодевно – но во реална ситуација, тие неколку минути поминуваат за миг. Исто така, околу себе можете да слушнете извици и викања.
Ќе можат да се видат и некои од најсјајните ѕвезди и планети. Чувството е како да сте опкружени со длабок самрак. Ако е ведро, боите се фантастични. Птиците почнуваат да пеат, а потоа замолчуваат. „Се случи нешто интересно во Унгарија: штом заврши целосното затемнување, запеа петел. Фантастично. Беше неверојатно“, истакнува тој.
Стромар бил во Унгарија во 1999 година, во Турција во 2006 година, во Новосибирск во 2009 година, а во 2012 година патувал и во Австралија, но таму било облачно. Во 2017 година, пак, бил во Америка за време на целосното затемнување на Сонцето.
Задолжителни заштитни очила
Делумната фаза на затемнувањето започнува околу 19:30 часот. Тоа е моментот кога Месечината почнува да „преминува“ преку Сонцето. Појавата не смее да се набљудува со голо око, туку мора да се користат специјални заштитни очила или филтер за очите. Најдобар поглед ќе има од областа на Истра, каде што Сонцето ќе биде затемнето околу 85 проценти. Притоа, максималниот степен на затемнување ќе се случи токму за време на зајдисонцето. Сонцето заоѓа околу 20 часот, а токму тогаш ќе биде и моментот на најголема видливост на затемнувањето од територијата на Хрватска.
Станува збор за очила со филтер наменети за набљудување на затемнување на Сонцето. Чинат три или четири евра. Важно е да се нагласи дека овие очила се наменети исклучиво за набљудување со голо око – значи, без двоглед или телескоп. Доколку се користи некаква оптика, филтерот мора да се постави пред објективот. Со други зборови, филтерот треба да биде поставен уште пред сончевата светлина да навлезе во оптичкиот систем.
Во Истра се очекува покриеност од 80-85 проценти, додека во Загреб и Задар се очекува околу 70 проценти; помал дел ќе биде видлив, на пример, од Славонија, Осиек или Вуковар, каде што затемнувањето на Сонцето ќе изнесува околу 55 проценти. Најмал процент ќе се види од Дубровник, околу 30%. Тоа се прилично големи разлики.
„Солзите на Свети Лаврентиј“
„Откако ќе заврши затемнувањето, истата ноќ нè очекува метеорски дожд. Тогаш тој ќе биде највидлив, и тоа подолго време, бидејќи Месечината нема да пречи. Всушност, Месечината со својата светлина делува како светлосно загадување. Затоа, ова е идеална можност за набљудување на ’Солзите на Свети Лаврентиј‘“, нагласи тој.
Ова е и можност за локалните заедници да создадат туристички спектакл, особено на море – набљудување на затемнувањето, а потоа и на ѕвездите што паѓаат. Комбинацијата е фантастична. Би помогнало и исклучувањето на јавното осветлување. Важно е да се напомене дека метеорите ќе бидат повидливи дури подоцна во текот на ноќта, по 22 или 23 часот. Тие се нарекуваат Персеиди бидејќи доаѓаат од соѕвездието Персеј.
Луѓето, вели тој, брзо се откажуваат бидејќи ги бараат ѕвездите што паѓаат веднаш по зајдисонцето, а треба да ја дочекаат астрономската ноќ. Откако ќе зајде Сонцето, потребни се околу час и половина или два часа за да стане навистина темно колку што е можно повеќе. Астрономска ноќ е периодот кога ноќта е најтемна за тој ден. Колку повисоко на хоризонтот се крева соѕвездието Персеј, толку повеќе од нив ќе можеме да видиме.
Следното затемнување на Сонцето ќе се случи во 2027 година.
„Следното затемнување ќе се случи за една година, на 2 август 2027 година. Овде ќе биде делумно, но ќе биде интересно бидејќи ќе трае долго. Тогаш, целосното затемнување на Сонцето ќе помине преку северна Африка – од Гибралтар, па преку Тунис и Египет. Фазата на целосно затемнување ќе трае пет до шест, а можеби дури и седум минути.“
Според него, „целосното затемнување на Сонцето е најспектакуларниот природен настан што може да се доживее. Тоа е нешто сосема нереално. Сосема поинакво чувство е, на пример, да се гледа темното ноќно небо додека и самите се наоѓате во темнина. Во Хрватска имаме делови од земјата каде што небото сè уште е темно, на пример во Лика, на островите, на Ластово. Фантастично искуство е да се види Млечниот Пат. Кога внимателно гледате во ноќното небо во потполна темнина, чувствувате колку сте всушност мали под него.“
