Веселин Стојнев
Владата во Бугарија е претпазлива да каже кој е агресорот. Во знак на благодарност, Русија потонува трговски бродови покрај нашиот брег. А што ако Русија продолжи да се однесува кон нас не само како кон непријателска држава, туку и како кон жртва?
Колку повеќе Бугарија е директно погодена од руската агресија во Украина, толку повеќе владетелите очајно се држат до бајката на Андерсен „Новата облека на царот“. Тие наводно облекувале сè повеќе и повеќе убава облека за да блеснат пред публиката со речитативи за мир преку дипломатија, а голотијата сјае сè повеќе и повеќе. И наместо благодарност за напорите, Русија потонува трговски бродови сè поблиску до нашиот брег.
На 6 октомври, на 130 км од Бјала, бродот „Алфа Ватан“ потона, заедно со своите десет морнари, а 18-члениот екипаж на „Ејбл“ беше спасен. Една недела подоцна, на 31 км од Крапец и Бјала, „ХС Дигнити“ потона, при што беа спасени само петмина од 16-члениот екипаж, а „Челзи-3“ беше погоден и запален, но неговиот 15-член екипаж беше спасен.
Нема сочувство за загинатите морнари
Најлошото е што ниту еден државник не помислил да изрази сочувство за роднините на 21-от морнар што загинаа, од кои некои имаат само 19-20 години – а да не е важно што официјално се водат како исчезнати. За разлика од европската комесарка Марта Кос, која изрази сочувство до семејствата на загинатите и исчезнатите, и германското Министерство за надворешни работи, кое напиша: „Нашите мисли се со исчезнатите и нивните семејства“. Бугарските цивилни и воени морнари спасија многу животи и сите сме им благодарни, но оние што не можеа да бидат спасени се, прво, луѓе кои заслужуваат почит, а второ, невини жртви на истата монструозна војна што ги одзеде животите на стотици илјади мажи, жени и деца. Ова не е цинизам од расеано занемарување. Започнува со тврдоглавото одбивање да се именува агресорот – одбивање од страна на премиерот, министрите, членовите на владејачкото парламентарно мнозинство и претседателот. За конечно да се стигне до тешко извојуваната формулација на Јотова во нејзиното последно интервју, едвај криејќи го зборот „агресор“, кој очигледно никогаш не треба да се изговори: „војната ја води Русија против Украина“.
Бидејќи вистината нема да им се допадне на некои гласачи
Многу е тешко да се сведе на гола вистина кога знаете дека нема да им се допадне на повеќето од вашите гласачи. Со првиот пар нападнати бродови, велите дека не е јасно чии беспилотни летала ги погодиле – педесет-педесет дали биле украински или руски, иако службите, според лидерот на опозицијата, признале за време на KSNS дека биле руски. Со вторите два брода, се отфрла полупризнанието дека нападот бил „во корист на Русија“, како што вели премиерот, а според министерот за одбрана, не е логично Украина да ги напаѓа сопствените бродови. Но, очигледно сè уште не може да биде целосно јасно кој е виновникот за да следи силна реакција.
Премиерот Радев конечно ја повикува руската амбасадорка, иако таа е под неговиот ранг и е исправно да биде повикана во Министерството за надворешни работи, а ако самиот премиер ја повика, тоа мора да биде за да ја искара цврсто или да ѝ каже директно дека ја брка. Но не – ѝ објаснуваат дека немаме докази кој е виновен за потонатите бродови, а таа му вели дека не знае ништо, но дека трета страна може да биде виновна. Ако не се ниту Русија ниту Украина, во ова затворено Црно Море, кое го делат само 6 земји, остануваат Грузија, Романија или Турција. На 5 октомври, турски товарен брод потона во романската ексклузивна економска зона, а далечната Грузија, која е оддалечена 1000 километри, веќе е под проруска власт, и нема докази дека има други беспилотни летала освен воздушни.
Без член 4 од НАТО, но со Советот за безбедност на ООН
Потоа владејачката партија ѝ кажува на опозицијата – нема да бараме консултации според член 4 од Договорот за НАТО, бидејќи според министерот за одбрана, по член 4, следува член 5. Ужасниот член 5, што значи војна на НАТО со агресор, по истата логика, но со спротивен знак, го има како заштитна мерка член 4, што значи консултации – токму за да не се активира веднаш. А минатиот септември, поради нарушување на нивниот воздушен простор, Полска и Естонија го активираа член 4.
Министерот за одбрана најавува дека ќе распоредиме уште два беспилотни системи за надзор на брегот на Црното Море и ќе ја зајакнеме воздушната одбрана со дополнителни противвоздушни ракетни системи, но дека во секој случај нема системи што можат да следат беспилотни летала на 130 км во морето.
Претседателката Јотова, од друга страна, ќе побара истрага за нападите врз преживеаниот брод на 13 октомври, заедно со партнерските служби, „за да нема сомнение кој е виновен“ (иако веројатно веќе знаат кој е и ни кажале, според лидерите на опозицијата). Исто така, ќе го упатевме прашањето до Советот за безбедност на ООН, иако Русија, како нејзин постојан член, може да стави вето – важно е да се земе предвид активноста на највисоко ниво.
Во борбата за мир, претседателот ја напаѓа и ЕУ затоа што не нуди конкретен мировен план година и пол, туку „стои во лобито и на менито“. А ЕУ, од тогаш, кога наводно е „во лобито и на менито“, нуди прекин на огнот како услов за преговори за траен мир. Кој ќе биде гарантиран од „Коалиција на подготвените“ од 35 земји, од која Бугарија се повлече под сегашната влада, бидејќи мултинационалните сили се планирани да го гарантираат прекинот на огнот, а претседателката, додека е на функција, се колне дека „ниту еден бугарски војник нема да оди во Украина“ – а да не зборуваме за тоа што повеќето од „подготвените“ нема да ги испратат своите единици.
Камуфлирана Тројка за мир преку дипломатија
Претседателката Јотова конечно има свој конкретен план за мир во Украина – во форма на три различни сценарија, во обид да се оди подалеку од едноставната желба за „мир преку дипломатија“. Првото сценарио – „политика на мали чекори“, вклучувајќи енергетски прекин на огнот, кој, сепак, не успеа неколку часа по неговото триумфално објавување од страна на претседателот Трамп. Второто сценарио – прекин на огнот врз основа на европски предлог, развиен заедно со Украина и Русија, што само по себе е бесмислено, бидејќи Украина сака прекин на огнот како услов за мир, а Русија сака воена акција, заедно со бесконечна имитација на преговори со посредство на роднините и пријателите на Трамп. Третото сценарио е сеопфатен мировен договор, со „сите барања ставени на маса“, земајќи го предвид наследството од Минските договори и Нормандискиот формат од 2014-2015 година. Ова е веќе едноставна желба за добра ноќ, поради што претседателот нема многу надеж за тоа, бидејќи наследството од овие договори е исчезнато.
Мир или праведен мир
Отфрлањето од страна на премиерот и претседателот на формулата „мир преку сила“, во која Русија би била принудена навистина да преговара, е директна последица од одбивањето да се одговори на прашањето „кој е агресорот?“. Бидејќи ова е прашање на праведна војна, од која произлегува можноста за праведен мир, кој единствено може да биде траен. Војната е праведна за оној кој се брани, и ако истрае во својата одбрана, може да добие праведен мир. Неправеден мир значи капитулација пред агресорот.
За агресорот, прашањето за праведна војна не стои – тој се соочува со прашањето за успешна војна, а мирот е завршување на постигнатите цели. Значи, кога нашите владетели одбиваат да одговорат кој е агресорот и зборуваат за мир, тие очигледно не се за праведен мир, туку за мир на освојувачот. Прашањето е дали оние од нивните гласачи кои размислуваат како нив ќе се предомислат ако нашата земја, не дај Боже, продолжи да биде третирана од Русија не само како непријател, туку и како жртва. Патем, на овој ден, по стар стил, пред 111 години – на 14 октомври 1915 година, руски бродови ја бомбардираа Варна.
