Инфраструктурата на многу грчки острови не може да го издржи огромниот туристички притисок. Секоја седма пречистителна станица не работи, а отпадните води течат непречистени во морето, пишува германскиот TAЦ
БИСТРА УЗУНОВА
Обично кон крајот на сезоната, некаде во втората половина на август загадена вода тече од шахта на плажата Хохлакас во западниот дел од островот Патмос и тоа директно во морето. Причината: пречистителната станица е оштетена, а цевководот од неа до морето е затнат. И ова не е единственото место на Патмос со сличен проблем, пишува германското издание. Наместо чиста вода за пиење, кафеава каллива заматеност тече од чешмите на фонтаните на многу места на островот, објавува и весникот „Катимерини“.
Во меѓувреме, обвинителството интервенираше и го истражува таканаречениот „еколошки случај“ на Патмос. Според екологистите, каналот што носи вода до пречистителната станица е целосно затнат, поради што шахтите на брегот се прелеваат, а отпадните води се влеваат директно во морето.
ПРОБЛЕМИТЕ НА ПАТМОС НЕ СЕ ЕДИНСТВЕНИ Патмос има слава на „бисер на островската група Додеканези“ во Егејското Море и одамна стана магнет за многу странски туристи. Поголемиот дел од постојаните жители на островот, кои бројат само 3.283, заработуваат за живот од туризмот. Смрдливата отпадна вода е вистинска катастрофа за нив. Биолошката пречистителна станица на Патмос е една од многуте изградени со европски пари во Грција во средината на 2010-тите. Требаше да го замени проблематичниот систем од 1980-тите. Новата станица беше завршена во 2018 година, но во последниве години имаше редовни проблеми – поради недоволно техничко одржување на објектите, призна градоначалникот на Патмос, Никитас Цабалакис, за TAц.
„Ништо не функционира“, вели тој, објаснувајќи како службите морале да импровизираат. Во меѓувреме, тие воведоа претходен третман за да не завршат бебешките пелени, маснотиите и другиот отпад во канализацијата, а оттаму директно во морето. Планирана е и изградба на подводна цевка, која ќе ја носи водата, која е исчистена од крупен отпад, но сè уште е загадена, на растојание од 210 метри од брегот, каде што ќе се собира во резервоар на длабочина од 25 метри под нивото на морето.
Еколозите признаваат дека ова не е идеално решение, но сепак е подобро од неактивност. Сепак, само замената на мембраните на пречистителната станица би чинело околу 100.000 евра, а општината очигледно нема такви суми на располагање. Токму таква е ситуацијата на многу од грчките острови, каде што објектите работат без квалификуван персонал, без редовно одржување и планирање. А Патмос е далеку од исклучок, забележува TAц.
На островот Миконос, кој е преполн со туристи во лето, неодамна пукна 33-годишен канализациски цевковод пред туристите. За туристите, ова значеше капење во нечистотија. Според студијата на Универзитетот во Егејот, 53 пречистителни станици во Егејското и 15 во Јонското Море биле изградени пред 2000 година, а уште 25 повеќе не ги исполнуваат еколошките стандарди. Во 16 објекти, штетни супстанции се пронајдени во неприфатливо високи концентрации.
Според TAC, состојбата со животната средина е проблематична не само на островите. Публикацијата цитира податоци според кои 40 од 281 инспектирани пречистителни станици во населби со над 2.000 жители низ цела Грција не функционираат – а тоа е секоја седма станица. Грција има проблеми и со преостанатата инфраструктура во пристаништата, аеродромите и автопатите, кои не можат да се справат со големиот прилив на туристи.
ТУРИСТИЧКИ БУМ И ПОКРАЈ ПРОБЛЕМИТЕ И покрај сите суши и пожари, грчкиот туристички сектор е на пат да постави нов туристички рекорд во 2025 година. Ова го потврдуваат податоците од првата половина од годината. А минатата година, Грција прими речиси 36 милиони странски туристи, а оваа бројка не ги вклучува посетителите од крстосувачките бродови.
Грчките острови Крит и Гавдос се дел од нова бегалска рута. Оваа година, над 7.000 веќе пристигнале таму – многу повеќе од минатата година. Локалното население е загрижено дека ова би можело да има лош ефект врз туризмот.
На островот Гавдос, на околу 40 километри од Крит, бегалци од Либија пристигнуваат речиси секојдневно. Околу 9.000 влегле во Грција оваа година, повеќето од нив од северноафриканската земја. Лилијан Стефанаки, градоначалничката на малиот остров, се обидува да го одржи туризмот, кој е единствениот извор на приход на Гавдос. „Постојано доаѓаат премногу бродови. Исцрпувачки е“, вели таа.
НА ПЛАЖА ТУРИСТИ, НА БРОДОВИТЕ БЕГАЛЦИ
Мигрантите се насекаде на островот – нивната облека виси на оградите на пристаништето, бродовите се на плажите, во водите на Гавдос. За локалното население, ова не е ништо ново. Стефанаки вели дека островот е „на првата линија“ веќе две години. Мигрантите кои пристигнале на Гавдос чекаат во пристаништето да бидат однесени од крајбрежната стража во Сфакија во јужен Крит – оттаму се распределуваат во привремени засолништа во близина на Ханија во северниот дел од најголемиот грчки остров. На Крит има еден од трите бегалски кампови – поранешен изложбен центар. Тоа е единствениот каде што на новинарите им е дозволен влез. Сепак, интервјуата со бегалците се исто така таму забранети.
Мигрантите ги предаваат своите телефони и лични работи, а за возврат добиваат нараквица со број – доделен според земјата од која доаѓаат и датумот на пристигнување. Пред кампот има четири хемиски тоалети и два туша. Луѓето се редат за нив. Секој ден, хуманитарните организации доставуваат ќебиња и хигиенски производи.
Во меѓувреме, туристите лежат на блиските плажи, многу од нив – целосно несвесни за тоа што се случува во овој камп. Манолис Стаматакис раководи со хотел во близина на Ханија. Тој се грижи дека ќе почне да губи клиенти поради бранот бегалци. „Факт е дека нашите потенцијални гости чувствуваат одредена вознемиреност – тоа е видливо и кај оние кои веќе се тука. Туроператорите исто така изразуваат загриженост“, вели хотелиерот.
И угостителите се загрижени. Досега, ништо од ова не влијаело на бизнисот, но Јоргос, кој раководи со таверна во пристаништето Сфакија, е загрижен. „Кога туристите доаѓаат да го чекаат бродот за Гавдос и гледаат како пристигнуваат нелегални мигранти, тоа не им се допаѓа“, објаснува Јоргос.
Некои локални жители се сочувствителни кон мигрантите. „Тие се луѓе како тебе и мене. Жедни се, исцрпени се од војната и од сè низ што поминале“, вели една жителка на Сфакија. Во исто време, таа нагласува дека стравот дека овие луѓе би можеле да носат болести не треба да се отфрла лесно. „А каде ќе одат овие луѓе? Каде ќе спијат, каде ќе го користат тоалетот?“ Многумина се загрижени дека повеќето од новодојдените се млади мажи. „Ако жените и децата бараа азил, би разбрала. Но, зошто овие млади мажи доаѓаат тука? Дали ќе водат војна со нас?“ прашува друг жител на Сфакија. На три часа од Сфакија, во малото село Кастели, жителите се исто така напнати поради мигрантите. Еден локален жител вели дека си поставил цел да ја запре изградбата на нов бегалски камп во близина. „Луѓето ќе излезат на улица! Не со транспаренти, туку со оружје, и ќе има смртни случаи“, вели тој. „Треба да ги затворат границите за да не можат воопшто да доаѓаат“, вели друг човек од селото.
ИЗМИСЛЕН ПРОБЛЕМ Елефтерија Јатраки, која волонтира во хуманитарна организација на Крит, вели дека во последно време има зголемување на расистичките изјави, како на пример дека бегалците ќе „нè заменат“ или дека ќе извршат злосторства и дека се опасни. „Целиот овој проблем е измислен – не само од исцрпените локални жители, туку и од политичарите. Термини како „нелегални мигранти“ веднаш се користат. Политичарите не треба да користат зборови како „нелегални“ кога зборуваат за луѓе“, вели Јатраки. Стелиос Микелакис, кој води ресторан во центарот на Ханија, дели сличен став. За него, солидарноста е дел од неговата човечност. „Солидарноста е дел од критското гостопримство. Се надевам дека политичарите ќе можат да најдат пат напред со соодветни решенија. Но, ние – како човечки суштества – имаме одговорност да покажеме солидарност со овие луѓе“, вели Стелиос.
Но, политичарите бавно наоѓаат вистински решенија. Заменик-гувернерот за социјална политика, Стелиос Воријас, вели дека Крит чека на изградба на бегалски кампови веќе пет мандати. „Островот не може да си го дозволи ова во моментов – не само поради проблемите со туризмот, туку и поради недостатокот на инфраструктура“, вели Воријас.
За Лилијан Стефанаки, градоначалничката на Гавдос, прашањето е итно, како што е и за многу локални жители. „Бегалците треба да се преместат некаде на друго место, што е можно побрзо. Нивното присуство е многу голем проблем за остров како нашиот, кој толку многу зависи од туризмот“, вели таа. Стефанаки се обидува да се справи со кризата, но се прашува и колку уште бродови ќе пристигнат пред да се најде соодветно решение.
(DW на бугарски)
