Единствената жена осудена во Хаг доживеа длабока старост. Одлежа 11 години затвор во земја која самата ја избра
ДУБРАВКО МИЛИЧИЌ
Билјана Плавшиќ, единствената жена осудена во Хаг за воени злосторства во поранешна Југославија, почина на 96-годишна возраст. Плавшиќ се изјасни за виновна пред Хашкиот трибунал за прогон на Бошњаци, Хрвати и други несрби и беше осудена на 11 години затвор.
Животниот пат на Билјана е трансформација од угледна студентка од Загреб, почитувана професорка и деканка од Сараево, во воено чудовиште, жена која се залагаше за големосрпското радикално движење. Со своите говори, таа ги оправдуваше воените злосторства, ги поттикнуваше и ги величеше националистичките српски идеи.
По основното и средното училиште во родното Сараево, нејзиниот академски пат ја однесе во Хрватска, каде што се запиша на Факултетот за природни науки и математика на Универзитетот во Загреб, каде што го заврши и докторатот по ботаника.
По враќањето во Сараево, таа ја започна својата академска кариера. Таа беше професор по биологија на факултетот во Сараево, а подоцна стана раководител на одделот и декан на Факултетот за природни науки и математика. Пред да влезе во политиката, таа имаше истакната кариера како универзитетски професор.
ВОЈНАТА ВО БОСНА И ХЕРЦЕГОВИНА Во текот на 1992 година, таа ги напушти институциите на заедничката влада на Босна и Херцеговина и се приклучи на политичкото раководство на босанските Срби. Стана членка на раководството на тогаш прогласената Република Српска, а од 1992 до 1996 година беше еден од нејзините потпретседатели. Меѓународниот кривичен суд подоцна ја прогласи за одговорна за прогон на Бошњаци, Хрвати и други несрпски граѓани на подрачјето на 37 општини во Босна и Херцеговина.
Воениот период ја претвори во чудовиште. Како еден од највисоките политички претставници на босанските Срби, таа беше дел од политичкото раководство кое дејствуваше за време на војната.
Како студентката од Загреб се претвори во чудовиште беше прикажано во 1992 година во новоокупираната Бијелина. Веднаш по бруталната инвазија на паравоените формации и ужасниот масакр врз невините бошњачки цивили, Биљана Плавшиќ отпатува во градот за да го поддржи масакрот.
БАКНУВА САМО ХЕРОИ Додека Арканците, поддржани од локалните единици на Љубиша Савиќ Мауцер и Шешељевиќ предводени од Мирко Благојевиќ, ширеа смрт, една жена стоеше во епицентарот на тој ужас. Билјана Плавшиќ, тогашна членка на Претседателството на Босна и Херцеговина, не пристигна во Бијелина како миротворец, туку како врховен авторитет кој ќе му даде на злосторството политички и морален легитимитет.
Пред бројни телевизиски камери и фотоапарати, таа одеше сосема безгрижно, како на Страдун, над фрлените тела на убиени цивили за да го бакне озлогласениот паравоен водач Жељко Ражнатовиќ Аркан, срдечно честитајќи му за брзото воспоставување на српска контрола врз тој град.
– Јас бакнувам само херои – рече таа без да трепне.
Воислав Шешељ најживописно зборува за ладноста на оваа жена:
– Никогаш немав добро мислење за неа. Таа, како претерано екстремистка, дури и за мој вкус, беше подготвена да каже дека муслиманите се генетски оштетени. Напротив, жалев што несреќната, трагична судбина нè подели и создаде раскол меѓу Србите-муслимани, Србите-православни и Србите-католици врз основа на религиозни причини – рече тој и додаде:
– Билјана Плавшиќ беше сигурно најголемиот предавник во Хаг и најомилениот лажен сведок.
(nacional.hr)
(Забелешка на Глобус – Билјана Плавшиќ, поранешна потпретседателка, а подоцна и претседателка на Република Српска, по ослободувањето од затвор таа упорно ја негираше својата одговорност. Ова несовпаѓање помеѓу пресудата и нејзиното подоцнежно негирање е појдовна точка на книгата „Госпоѓа воена злосторничка“, во која професорката по право Оливера Симиќ открива преку повеќе од сто интервјуа како Плавшиќ ја разбира својата улога во војната, хашкиот процес и животот по затворот. На крајот од 2025 година, на презентацијата на нејзината книга во Љубљана, таа зборуваше за ова за Н1 Словенија).
