Путин сака руските ученици да научат повеќе за патриотизмот и синџирот на исхрана. „За да разберат во каков свет живееме. И зошто спроведуваме специјална воена операција.“ Што содржи новата наставна програма во Русија?
КСЕНИЈА ЛУЧЕНКО
На 1 септември, сите руски училишта ќе го започнат денот со лекција на тема „Разговори за тоа што е важно“. Министерството за образование препорача покана на „ветерани од војната во Украина“ на прославите, а потоа традиционално се емитува видео обраќање на Владимир Путин до сите ученици од 1 до 11 одделение.
Официјалното сценарио за првиот училишен ден за сите одделенија вклучува и приказна за „Движењето на првите“, кое го поддржува Путин, како и други државни младински проекти. Експеримент за воведување проценки на однесувањето продолжува и во руските училишта, при што колективната патриотска активност претставува суштински дел од нивното формирање.
Инаку, патриотското образование сега е задолжително. Доколку претходно идеолошкото влијание во училиштата се вршеше главно преку воннаставни активности, тогаш во новата учебна година (2026/2027), која е посветена на темата „Единство на народите на Русија“, патриотската содржина сè повеќе се пренесува од воннаставна работа на задолжителни предмети. Во официјалната терминологија, ова се нарекува „светоглед“ и „духовно-морално“ образование. Се заснова на список на традиционални вредности, кој беше одобрен во Уредбата бр. 809 на Владимир Путин; оттаму, списокот беше пренесен во државните образовни стандарди на Русија, а преку нив – директно во содржината на сите учебници.
Во новата година, учениците од петто одделение ќе почнат да го изучуваат предметот „Духовна и морална култура на Русија“ („ДНК на Русија“), кој го вклучува државниот список на херои – покрај реалните или измислените историски личности, вклучува православни светци, но и учесници во војната против Украина.
Покрај тоа, конечно ќе се спроведе транзицијата кон унифицирани учебници по историја; На пример, учебници како „Историја на нашата земја. Донбас и Новоросија“ се вклучени во федералниот список. Во нив, историјата на регионите на Украина окупирани од Руската Федерација е претставена целосно во контекст на руската држава. А учениците од повисоките одделенија ќе се префрлат и на нова програма по општествени науки, чија содржина е целосно заснована на претходно споменатиот Уредба бр. 809 на Владимир Путин.
Министерството за образование на Руската Федерација директно изјавува дека обновениот предмет општествени науки е „поврзан со светогледот“. Покрај тоа, подготви проект за реформа на предметот „Основи на безбедноста и одбраната на татковината“ – бројот на часови наменети за почетна воена обука исто така се зголемува. Меѓу темите во наставната програма, покрај подготовката за воена служба, се и „Основи на националната безбедност“.
Училиштето е спроводник на еден вид државна идеологија
Во оваа позадина, се интензивираат дискусиите за тоа дали е можно да се спасат децата од идеолошки манипулации, колку е силно влијанието на училиштето врз секое дете, дали советското искуство за преживување преку системот на двојно размислување (едното заради моќ, а другото за лична употреба) може да биде корисно и каков ќе биде подоцнежниот општествен ефект на историски план.
На прв поглед, би можеле да помислиме дека Русија има државна идеологија, а училиштето е нејзин главен спроводник преку образовната инфраструктура, ритуалите и унифицираниот историски наратив. Но, вредносно-идеолошката доктрина што се всадува во училиштата, универзитетите и пропагандните медиуми нема систематичност на вистинска државна идеологија.
Не постои единствен канон, нема заедничка визија за иднината кон која се стреми државата, ниту официјален врховен толкувач – не само црквата, туку и претседателската администрација, како и конкурентските провладини групи, ја преземаат оваа улога.
„Традиционалните вредности“ од универзитетскиот учебник „Основи на руската државност“ или одразени во пантеонот на херои за „ДНК-та на Русија“ наведени во декретот на Путин се празни зборови, чиста мимикрија, кои сугерираат само едно нешто – лојалност. Не е важно во што верува човекот и што мисли – важно е само колку ја покажува својата припадност и лојалност кон државата, својата подготвеност да биде запчаник во машината.
На состанокот со наставниците пред почетокот на учебната година, Владимир Путин ги демонстрираше своите очекувања од работата за формирање на светоглед во училиштата: таму изјави дека китовите убијци на Северот јадат поларни мечки „како мали риби“. Затоа, според него, на децата треба да им се каже за синџирот на исхрана. „За да разберат во каков свет живееме. И зошто спроведуваме специјална воена операција“.
Нема потврда за примерот што го даде Путин. Но, важното во него е всушност нешто друго. Рускиот претседател го потврдува правото на силниот да користи насилство, силниот кој ги проголтува послабите – ова се вистинските руски традиционални вредности – архаични и длабоко вкоренети. Токму од нив се води руската држава и го бара истото од учениците како идни војници. Но, дали ова воопшто може да се нарече државна идеологија?
