Расно мотивирано насилство во Белфаст, неочекуваната оставка на министерот за одбрана, избори за пополнување на испразнето место во Долниот дом, што би можеле да најават промена во партиското и владиното раководство а премиерот Стармер се повлекува под силата на настани надвор од негова контрола
ВЛАДАН МАРИЈАНОВИЌ
За оние кои се ужаснати од сцените на насилство на улиците на Белфаст во последните денови, каде што орда маскирани напаѓачи во протестантски, унионистички дел од градот се упатија да ги запалат и уништат домовите и другиот имот на имигрантите во тој град, еве нешто уште пострашно во врска со тоа.
Како што објави „Гардијан“, локална волонтерска организација неколку месеци пред ова ја предупреди северноирската полиција дека од минатиот август, меѓу радикално десничарските социјални мрежи и групите за дијалог циркулира „список на убиства“ со адреси каде што живеат имигранти (или барем веруваат дека таму живеат), особено во специјални објекти каде што се сместени неколку семејства. Но, освен што ги зема предвид информациите, полицијата оттогаш не презеде никакви мерки за да спречи потенцијални проблеми, веројатно следејќи ја вообичаената логика на професијата дека прво мора да се случи кривично дело пред органите за спроведување на законот да можат да дејствуваат по него. Затоа, само се чекаше да се случи нешто што ќе послужи како повод за погромот; и тоа се случи. Во бесен напад чии мотиви сè уште се нејасни (тероризмот, како едно од можните објаснувања, беше исклучен на почетокот), 30-годишен Суданец го искасапи 44-годишниот Ирец на сред улица, кој беше спасен од сигурна смрт само со храбрата интервенција на минувач кој се нафрли врз напаѓачот „вооружен“ со единственото нешто што го имаше при рака: дрвен стап за фрлање, древен ирски спорт.
Одговорот на толпата, составена главно од млади луѓе од социо-економски опустошените делови од градот, чии улици сè уште се контролирани од поранешни членови на забранетите синдикалистички вооружени групи, Здружението за одбрана на Алстер (UDA) и Волонтерските сили на Алстер (UVF), беше моментален, а од горенаведеното е јасно зошто: тие точно знаеја каде ќе се соберат насилниците и каде, врз основа на однапред подготвени упатства, ќе одат оттаму. Со една единствена цел: да, како нивните претходници во старите времиња, организираат погроми против локалните католици, да ги исплашат до смрт и да ги избркаат оние со различна боја на кожа.
Она што следеше таа ноќ во главниот град на Алстер (и следната имаше немири, но потоа полицијата беше подготвена за тоа) беше уште пострашно повторување на она што се случи пред две години, кога ужасното убиство на три девојки во Саутпорт, Англија – чиј малолетен (и ментално растроен) сторител беше исто така од мигрантско потекло – доведе до масовни протести и немири низ Обединетото Кралство. И целиот тој ужас во Белфаст се случи во време кога тензиите во земјата веќе беа зголемени – во голема мера вештачки, благодарение на неконтролираното излевање на токсична содржина во виртуелната сфера – поради неодамнешното откривање на неразбирливите околности под кои 18-годишен бруцош почина во зима во Саутемптон откако беше избоден од четиригодишниот Сик.
Но, колку и да е застрашувачко сето ова, безочната политичка експлоатација на наведените и други злосторства со сличен социо-културен контекст – во овој поглед, можеби дури и повеќе од опортунистичките политичари, а овој пат се издвои новопечениот милијардер Елон Маск, како и обично од безбедна дистанца сеејќи отров и поттикнувајќи насилство – е она што е уште позагрижувачко на долг рок, бидејќи, ваквите случаи даваат дополнителен ветер на веќе силно охрабрената британска радикална десница. (Како може да не се охрабри кога е – често со странски пари – великодушно финансирана, а дополнително пропагирана со манипулирање со алгоритми на мрежите?) Однадвор, можеби не изгледа толку опасно како она во некои земји од континентална Европа, или онаа што доминира во Америка денес; но – не треба да има сомнежи за тоа – ако ѝ се дозволи да дојде на власт, и Британија, реткото преостанато засолниште на некаков вид политичка нормалност меѓу водечките земји во светот, брзо би се впуштила во трансформација во стилот на MAGA.
Анкетите, на крајот на краиштата, долго време континуирано покажуваат дека, доколку изборите следат веднаш, најмногу гласови ќе освои десничарската популистичка Реформска партија на Најџел Фараж, архи-провокаторот и демагогот пар екселанс, кој пред десет години беше најзаслужен за референдумското гласање за идиотската одлука за повлекување на Велика Британија од Европската Унија – кој, како и другите британски десничари, ја замени европската бабарога со имигрантската кога стана попрофитабилна. И со оглед на спецификите на британскиот мнозински изборен систем, особено во околностите на растечката фрагментација на политичките симпатии на електоратот, на Фараж не би му бил потребен голем процент од освоените гласови за таа победа: сегашната лабуристичка влада на премиерот Кир Стармер пред две години постигна огромно мнозинство во Долниот дом на парламентот со 166 места со помалку од 34 проценти поддршка.
Меѓутоа, Фараж сега има сериозен проблем. Тој е отелотворен во новата (и многу порадикална од неговата) десничарска партија „Обнова на Британија“, која полека, но сигурно, почнува да се зафаќа со гласачката база на реформистите, со што им се намалуваат шансите за победа на изборите – кои, признавам, не се ни блиску: според официјалниот распоред, тие ќе бидат само за три години. Таа партија, која беше основана само пред неколку месеци, ја предводи мултимилијардерот Руперт Лоу, како нејзин единствен претставник во парламентот досега; до минатата година беше во редовите на реформистите, но потоа влезе во личен конфликт со Фараж, и оттогаш двајцата се заколнати непријатели.
Потенцијалните ефекти од таа поделба се подалекусежни од обична борба меѓу две партии за повеќе или помалку исто гласачко тело. Фараж сега се соочува со истата дилема со која, откако самиот стана релевантен политички фактор (пред реформистите да се освојат, партиите што ги водеше низ годините беа повеќе компании отколку политички организации), Конзервативната партија мораше да се справи, а сè уште мора да се справи и денес. Ако се сврти понадесно за да не ја неутрализира заканата од таа страна, Фараж ризикува да ги одврати поумерените гласачи кои претходно беа изгубени од реформистите во корист на лабуристите и ториевците; ако остане таму каде што е, ризикува Обновата на Британија да го преземе најрадикалниот дел од гласачкото тело. Во обете варијанти, проблемот со новиот играч на сцената го спречува да го оствари својот сон да стане премиер.
Првите ефекти од оваа нова состојба можеа да се видат веќе оваа недела. На денот кога ова издание на „Радар“ беше објавено, избори за слободно место во Долниот дом беа одржани во Мејкерфилд, веднаш надвор од Манчестер, на кои малиот (и требаше да биде) фаворит на лабуристите, Енди Бернам, градоначалник на округот Голем Манчестер. За него, враќањето во парламентарните клупи е законски предуслов за покренување на кандидатурата за нов лидер на Лабуристичката партија, што би го принудило Стармер директно да се соочи со него и со другите претенденти, кои сигурно ќе ги има; во случај на пораз на премиерот во таа конкуренција, тоа автоматски би довело до промена на шефот на владата. Главниот конкурент на Бернам во Мејкерфилд требаше да биде кандидатот на реформистите; но ако кандидатот на Обновата на Британија земе дел од гласовите, како што сигурно ќе направи, тоа ќе го закопа кандидатот на партијата Фараж и ќе му ја предаде победата на Бернам на послужавник. (Обратно, евентуалниот пораз на Бернам би бил катастрофален првенствено за неговата политичка кариера, но не помалку за Лабуристите, бидејќи многумина го гледаат како последна надеж за деморализирана партија).
Затоа, Стармер повеќе не е единствениот лидер на британска партија со силна главоболка, но неговите проблеми се по природа најголеми, бидејќи како премиер е одговорен и виновен за сè, дури и за она врз што нема контрола. Тие проблеми од пред некој ден се уште поголеми по шокантната оставка на долгогодишниот лојален министер за одбрана Џон Хили, по која веднаш следеше и оставката на помошникот министер задолжен за вооружените сили, Ал Кирнс. И тоа во најлошиот можен момент: непосредно пред самитот на НАТО во јули во Турција, каде што, пред сè, Доналд Трамп треба да покаже што прави британската влада за зајакнување на својата одбрана. И тој не презема доволно и издвојува премалку, бидејќи премиерот – и Хили и Карнс се убедени – е премногу слаб за да го принуди својот министер за финансии да ја издвои целата сума потребна за тие потреби, што, според нив, веќе на среден рок директно ја става безбедноста на земјата во прашање.
Некој на крајот ќе мора да стави крај на страдањето на Стармер. Сега останува да се види дали тоа ќе биде Бернам, како што се очекува, или некој друг.
(radar.rs)
