Повеќе од 800.000 граѓани му оддадоа почит на појасот. Овој сложен феномен ја покажа човечката потреба за припадност и симболи, но и колку надеж, вера, потиснат очај и очекување имаше во тој насобран народ кој чекаше со часови да го бакне светиот предмет
ДРАГАНА НИКОЛЕТИЌ
Минатата сабота, српската престолнина свечено го испрати појасот на Пресвета Богородица, по три продолжувања на рокот поради огромниот прилив на верници во црквата Свети Сава, каде што реликвијата беше изложена од 20 мај до 6 јуни. Според соопштението на Српската православна црква од 5 мај, 800.000 граѓани на Србија и регионот, како и „домородни“ Руси кои избегаа поради војната со Украина, се поклонија пред појасот.
Луѓето чекале и до 14 часа, во исклучителни ситуации, за да се поклонат, во ред што се извивал дење и ноќе по Катаниќева, улицата Бора Станковиќ, Браничевска, свртувајќи се кон Небојшина, па сè до влезот во најголемото балканско место за богослужба. Каде што се вкрстувале со малку пократка колона од правец на Славија.
На почетокот, тешко болните, како и родителите со мали деца, имаа право на приоритет, но протоколот се промени минатата недела, „за да не се создаваат одложувања“, како што претпостави жена која пристигна од Мајданпек. Впрочем, парче платнена лента, осветено со ритуален допир со појасот на Богородица, кое секој го добиваше откако ќе ги бакнеше своите животи, имаше ист ефект и беше поделено на помали парчиња, како што беше напишано во упатството за употреба, во пластична кеса.
Откако ја достави реликвијата од Света Гора, игуменот на манастирот Ватопед, Ефрем, рече дека помага со тоа што прави „големи чуда, особено за неплодните жени да станат мајки“. Според верувањето, лековитата моќ на појасот се однесува на болните од рак, како и на сите други болести. Носењето не им штети дури ни на здравите луѓе, како што е наведено во упатството, и единственото нешто е што не треба да се бањате со него, за да не се истроши.
Како во колективен крик, верниците одеа полека и достоинствено, на жештина и на дожд, отстапувајќи место за автомобилите да поминат на секоја раскрсница. Имаше толку многу надеж, вера, потиснат очај, очекување… во тој собран народ. И ветувања кон себе и кон Бога дека ќе се поправат, што започна со жртвување на многу часови чекање светилиштето да биде бакнато.
Посебното значење на ременот доаѓа од верувањето дека Дева Марија лично го ткаела од камилски влакна. Според традицијата, таа му го дала на апостолот Тома (прекарот Неверен), како сведоштво за нејзиното Успение. Од тоа време, пред малку повеќе од 2.000 години, ременот наводно се чувал во Ерусалим, потоа во Цариград, бил скриван низ Европа за време на кризите во Византија, додека денес неговиот главен дел се наоѓа во Ватопед.
За време на владеењето на кнезот Лазар, реликвијата привремено престојувала во Србија, па затоа нејзиното враќање по 650 години се смета за историско – во официјалните црковни и државни кругови.
„Всушност, ништо не се знае за тоа светилиште пред 5-ти до 6-ти век, што не е изненадувачки, бидејќи во раното христијанство постоел многу негативен став кон култот на светите места и реликвиите, кој подоцна почнал да се развива, за да го достигне својот врв во текот на средниот век“, нагласува теологот Вукашин Милиќевиќ. Оттогаш, ова е проследено со „бизарни феномени како што се организирани кражби и грабнувања на мошти“, понекогаш вклучени во црковниот календар под ознаката на нивното „пренесување“.
Сместен во Ватопеда, најголемиот дел од појасот на Богородица ретко го напушташе манастирот. Неговата последна голема „посета“, пред да дојде во Белград, беше во Русија во 2011 година, кога во оваа земја беснееја протести поради манипулациите на парламентарните избори, на кои победи веќе владејачката партија (Единствена Русија) на Владимир Путин. А по што се врати на претседателската функција, по премиерскиот мандат од 2008 до 2012 година.
Одредена случајност со локалните околности предизвика коментари за намерното совпаѓање на моментот кога чудотворниот појас пристигна во Србија, со најавените вонредни избори. Милиќевиќ, повторно, „не се сомнева дека начинот на кој е организирана целата работа е последица на фактот дека сегашниот државно-црковен режим е целосно дискредитиран и дека не се двоуми да стори сè за да ја подобри својата безнадежна ситуација“.
Сепак, тој потег повеќе не држи вода како порано, со оглед на тоа што „самото црковно раководство, преку своите постапки, ги научи верниците да ја разликуваат својата припадност кон црквата од почитувањето на црковните „авторитети““, според нашиот соговорник. „(Блокадерите) студенти, исто така, придонесоа за ова, со својот став кон религијата и традицијата, не само христијанско-православната, туку и исламската и друга“, заклучува Милиќевиќ.
Потврда за неговите зборови можеме да најдеме во фактот дека само мал број верници ја чекаа реликвијата на аеродромот „Никола Тесла“, заедно со патријархот Порфири и претседателот Александар Вучиќ. Убеден сум и во неговиот чудотворен ефект „дека ќе бидеме помалку изложени на нападите на разни странски сили, за да можеме да го донесеме српскиот брод во мирно пристаниште“.
„Српскиот народ е мачен од корупција, негирање на реалноста како што се воените злосторства, атмосфера на подбуцнување војна… која не се лекува со појасот на Пресвета Богородица, туку со вера, туку во правдата и вистината“, му одговори Милиќевиќ на претседателот (за N1). И појасни за Радар дека феноменот на кој бевме сведоци е „одраз на тиранијата на ирационалното“, која владее со нашата земја со децении. И беше започнат од разни „народни настани“ уште во деведесеттите години, повторувајќи се во „различни инкарнации“.
„Она што се нарекуваше ’будење’, ’обновување’ и слично, всушност беше нурнување во токсичен и деструктивен колективизам, чие главно гориво е универзалната самозаблуда. А потоа заврши, сосема заслужено, со тоа што „небесните луѓе“ беа излекувани од телевизиската слика на Алан Чумко, додека вистинските чуда, како што се владеењето на правото, човечкото достоинство, слободата, еднаквоста и братството, се прогласени за опасни заблуди. Зашто, како што рече еден истакнат епископ, „тиранијата на разумот“ што владее „на пазарот“, како што истакнува теологот.
Но, на „пазарот“ работите имаат некаква вистинска вредност, додека под покровителство на Црквата „рајот може да се купи со безгласен национализам, крвави пари од оружје или дрога и пари инвестирани во суперелитни населби“. Од друга страна, верниците на појасот Богородица „вистински сакаат да бидат подобри“, но таа добра намера „не е доволна“. „Потребен е разум, кој е единствениот способен да ја претвори таа добра намера во реалност, на што бевме сведоци преку масовни собири кои недвосмислено зборуваат за фактот дека работите овде се менуваат неодоливо“, истакнува Милиќевиќ.
Феноменот на кој бевме сведоци во изминатите 17 дена е сепак посложен, вклучувајќи различни аспекти, водени од човековата потреба за припадност и идентификација со симболи – или преку поворка во близина на гробот на Јосип Броз Тито, или патријархот Павле, или преку бакнежот на животот со појасот Богородица, или моштите на светците Зосим и Јаков во манастирот Тумане.
Овој феномен ги вклучува поделбите меѓу верниците во чуда и скептиците, честопати толку критични што ги разгледуваат поранешните „примитивни суеверија“ и ги осудуваат. Тие поделби не се само интелектуални, поврзани со начинот на кој човекот го организира значењето, авторитетот и искуството на светот, туку и идентитетот, според толкувањето на социјалните психолози.
Една од нијансите на овој феномен се листите на чекање за специјалистички и други медицински прегледи, како и состојбата на здравствените центри и болниците, кои само чудо може да ги претвори во достоинствен здравствен систем. Значи, тука, до одреден степен, постои и навика, од која не можеме да се ослободиме.
И економистите би можеле да додадат нешто на толкувањето, бидејќи секое донирано парче лента вредеше нешто, иако доброволните прилози не се задолжителни. Но, тие го зголемуваат ефектот на молитвата, според популарното мислење на нашиот народ. Едноставна пресметка, сведена на минимум донација или добротворност, сугерира дека во црковната каса остануваат десетици милиони, по заминувањето на појасот на Богородица.
Што ќе се случи со собраните пари? „Не мислам дека некој, освен членовите на „внатрешниот круг“ околу патријархот, може да го знае тоа. Приказната дека парите ќе бидат „благослов“ за браќата во Косово и Метохија звучи како изговор за купување лекови за тетка ти“, истакнува Милиќевиќ.
Но, дури и меѓу оние кои платиле за Божјата благодат, има скептици, кои ги претвораат собраните пари во „нови, оклопни џипови“ на црковни великодостојници. Претставник на Божјата благодат во редовни и вонредни пригоди.
(radar.rs)
