ЕВГЕНИЈ ДАЈНОВ
За Русија на Путин колапсот е неизбежен – економски, политички, административен и социјален. Кризата е присутна и системот нема ниту средства ниту желба да се справи со неа
Во општествено-политичките работи, ретко се среќаваат непремостливи, неумоливи закони од физички тип. Но, некои такви закони сè уште функционираат. Знаеме за „железниот закон на олигархијата“ (секоја организација се стреми да стане олигархија), изведен од Роберт Мишелс пред повеќе од еден век. Деновиве, на примерот на Русија, повторно го набљудуваме дејството на „железниот закон на колапсот на тираниите“, изведен од нашата скромност.
Во земји како СССР, Унгарија на Орбан или Русија на Путин, колапсот е, во крајна линија, неизбежен – економски, политички, административен и доста често социјален колапс. Во моментот кога некој ќе сфати дека колапсот е неизбежен, напредокот кон него почнува да изгледа ужасно, безнадежно, обесхрабрувачки бавен.
Но, кога ќе започне колапсот, тој удира со својата неочекуваност, брзина на молња и сеопфатност. Непосредните причини за почетокот на колапсот се: системот не е способен да се справи со некоја ненадејна криза; нема поддржувачи или сојузници, бидејќи сите одамна престанале да веруваат во него.
КОЛАПСОТ КАКО ЛАВИНА Во 2022 година, кога Русија не успеа да ја преземе Украина за една недела, беше јасно дека руската економија, влада, општество и (можеби) државност на крајот ќе се урнат. Пишував за ова прашање уште тогаш. Овој колапс буквално започна овие денови и, како и секогаш во вакви случаи, е како лавина.
Вчера, Крим, окупиран од Русија, одеднаш, по наредба на гувернерот, премина од ограничена продажба (со купони) на гориво до целосна забрана за таква продажба. Истиот ден, Крим објави ограничување за купување намирници (максимум три артикли по купувач). Вчера, 20 руски региони (од 89 можни) објавија ограничувања за продажба на гориво на бензинските пумпи. Во главните градови Москва и Санкт Петербург, километарски редици автомобили се редеа, чекајќи да наполнат барем ограничените литри по лице.
НАВИКНЕТЕ СЕ ДРУГАРИ! Неколку дена претходно, и покрај надежите на Русите дека Путин еден ден ќе им го врати интернетот (без кој тие најчесто се од почетокот на годината), рускиот тиранин реши да направи нешто друго: повика свита министри и други одговорни другари и им зададе задача да преземат „мерки за да обезбедат непречен пристап на граѓаните до основни медицински, платежни и информативни услуги за време на ограничувањата на мобилниот интернет“.
Значи: не, другари, отсега нема да имате интернет. Навикнете се на тоа.
Една недела претходно, Путин им потсети на своите поданици дека нивните баби не се занимавале со интернет, туку плетеле чорапи за фронтот; и ги повика денешните Русинки да го сторат истото.
Погледот на пошироката слика на руската економија открива, иако се повеќе и повеќе податоци и статистики се класифицирани, дека дури и според официјалните извештаи, индустриското производство паѓа веќе 11-ти месец по ред. Во денешна Русија, „индустриско производство“ значи воено производство, бидејќи во последниве години ги „голташе“ сите видови цивилни индустрии. Денес, исто така, нагло паѓа. Некои клучни претпријатија тивко преминуваат на 3-дневна работна недела, што, според руските економисти, значи моментален пад од 40 проценти во производството на соодветното претпријатие.
А инфлацијата што беше задржана со методите на Цербер ќе експлодира во секој момент, бидејќи (повторно, според официјалните податоци) трошоците на сите производители се зголемуваат многукратно, што не може а да не стигне до крајните потрошувачи.
На фронтот, Русите продолжуваат да губат над 30.000 луѓе месечно (во споредба со помалку од 20.000 во текот на сите 10 години од војната на СССР во Авганистан), додека во задниот дел, Украинците уништуваат автопати, пристаништа и нафтени средства. Украински борбени беспилотни летала, произведени со седум милиони годишно (!) бомбардираат низ цела Русија без никаков вистински отпор од Русите. Ова беше особено јасно на отворањето на „Рускиот Давос“ во Санкт Петербург, за време на кое делегатите влегоа во салата во позадина на огромен пожар во нафтеното пристаниште на втората престолнина.
Што може да се направи при таков колапс? Постојат два модела што ги забележавме во поновата историја. Првиот: владетелите сфаќаат што се случува, одлучуваат да го променат несоодветниот модел на распоред на моќта и, за да ја надминат кризата, бараат ресурси и сојузници насекаде – од внатрешната опозиција, прогонувана до вчера, до западните сили, стигматизирани до вчера. Овој модел беше применет во комунистичкиот дел од Европа во 1989-90 година и на крајот колапсот беше запрен и претворен во реконструкција.
Вториот модел е владејачката елита да го негира колапсот и да се затвори во сопствен експрес-лонец, каде што се препушта на фалење, кражба и разврат. А во меѓувреме, за да имитираат, „за странците“, нормалност – „сè оди според планот“. Крајниот резултат од примената на овој модел е целосен колапс на сè, како што веќе видовме во минатото на Русија, во 1905 година (по поразот во јапонската војна), во 1917 година (по поразите во Првата светска војна) и во 1991 година (по поразот во Авганистанската војна).
ВЛАДАТА ВЕЌЕ ГИ КРОИ СВОИТЕ НАМЕРИ Путиновата Русија самоуверено се движи токму во оваа насока. Во последните денови, Путин целосно ја негираше реалноста. Според него, руската армија во Украина „напредува насекаде и постојано“, украинската армија се распаѓа и фронтот е на парчиња, а украинските напади врз Петербург не се ништо необично: „Па, некои беспилотни летала ќе го пробијат нашиот инаку непробоен систем за воздушна одбрана“, како што објасни самиот Путин. Во однос на економијата, Путин потврди дека Русија е четврта најмоќна во светот, приходите на Русите се зголемиле за една четвртина за две години и нема инфлација или невработеност. „Сè оди според планот“.
Ниту една од овие изјави нема никаква основа во реалноста. Овој пат, не станува збор за манипулација со податоци, туку за чиста лага – за замена на реалноста со фикција. Ова неизбежно води до озлогласената руска „показуха“: имитација на нешто што не постои. Ова „фалење“ беше токму она што се случи на „рускиот Давос“ во Санкт Петербург. По триумфалните говори на руските „одговорни другари“ (имаше предавање за тоа како Санкт Петербург, опседнат со дронови, е светски лидер во развојот на дронови) следеше разврат и разврат за време на вечерните активности на делегатите.
РЕЖИМОТ НА ПУТИН Е ОСУДЕН НА ПРОПАСТ Кризата е тука, а системот нема ниту средства ниту желба да се справи со неа. Што е со другиот услов (видете погоре) за почеток на колапсот: масовното губење на довербата во системот, што доведува до бунтови и недостаток на луѓе и групи луѓе подготвени да го бранат овој систем?
Колапсот во Русија е факт, но населението сè уште не се побунило. Молчи, не затоа што продолжува да има доверба во системот. Ова молчење е од истата причина како и претходното молчење на естаблишментот (т.е. пред да влезе во режим на „показуха“): руски фатализам, синтетизиран во зборот „авос“ (нешто како „се надевам“, но многу поинтензивно во однос на семантичкото оптоварување). „Авос“ се извлече. „Авос“ стана чудо. „Авос“ Трамп дојде на помош.
Неодамна напишав дека пропаста на режимот на Путин е видлива во неговата преокупација со обиди за имитација и магиска инкантација со цел некако да влијае на настаните. Денес дури и магичните обиди се напуштаат. Веќе не се забележуваат никакви напори за влијание врз настаните. Распаѓањето се одвива според сопствените железни закони.
