Марк Карни ги потврди зборовите на Урсула фон дер Лајен од неодамна: ЕУ и Канада ќе го продлабочат својот однос, а Канада би можела да стане првата придружна членка на ЕУ. Што значи ова? И дали некој ќе застане на патот?
АЛЕКСАНДАР ДЕТЕВ
„Целта не е да бидеме самодоволни, туку да бидеме поотпорни заедно“, изјави канадскиот премиер Марк Карни неодамна пред Европскиот парламент. Карни ги потврди зборовите на Урсула фон дер Лајен: Брисел и Отава ќе го продлабочат својот однос, а Канада би можела да стане првата придружна членка на ЕУ.
Проширување на трговските односи, заедничка работа на безбедноста, вештачката интелигенција и технологијата, зголемување на образовните и културните врски – зајакнато партнерство изгледа како рецепт за успех и за ЕУ и за Канада. Но, кои се предизвиците?
ТРАМП И СЕ ЗАКАНУВА НА ЕВРОПА СО ВИСОКИ ЦАРИНИ САД и Канада се во отворен трговски конфликт. Само пред неколку дена, САД го забранија увозот на голем број канадски стоки и го зголемија списокот на производи што подлежат на царини од 50%. Марк Карни не се откажува од царинското правило што Канада го воведе како одговор на Вашингтон – „долар за долар“. Според социолозите, тоа ужива поддршка кај мнозинството Канаѓани. Во исто време, економистите очекуваат дека САД ќе останат најголем трговски партнер на Канада во наредните години поради географската близина и долгогодишните односи во различни индустрии.
Потоа, Доналд Трамп ѝ се закани на Европската Унија со нови царини ако Канада стане придружен член. Ако проширувањето на односите е „со добри намери, тоа е во ред. Ако е со лоши намери, ќе воведам многу високи царини на Европа“, рече американскиот претседател. Како ќе реагира Трамп сега – по говорот на Карни пред Европскиот парламент?
ШТО ТОЧНО ЗНАЧИ „ПРИДУЖЕН ЧЛЕН“? Претседателката на Европскиот парламент, Роберта Мецола, зборуваше и за нова и поинаква форма на однос меѓу Канада и 27-те земји-членки. „Придружен член“ е сосема нов концепт во јазикот на Брисел. Германскиот канцелар Фридрих Мерц го употреби во однос на Украина – како геополитички чекор, но досега таквата формула со Киев е отфрлена. Сè уште не е јасно што точно ќе вклучуваат обврските на Канада кога процесот на конвергенција ќе стигне до својата последна фаза.
Пристапувањето на Канада во ЕУ во една или друга форма бара едногласна одлука на Советот на Европа, а земјите-членки сè уште не се запознаени со деталите, пишува Политико, повикувајќи се на свои извори. Не е јасно дали договорот меѓу Отава и Брисел ќе се прошири само на зајакнати економски односи – какви што ЕУ гради билатерално со Молдавија, Украина и Грузија, на пример, или на слични во Европската економска зона, каде што членуваат и Исланд, Норвешка и Лихтенштајн.
КАНАДА И СУВЕРЕНИТЕТОТ Дури 80% од Канаѓаните поддржуваат продлабочување на односите со Европската Унија во надворешната политика, одбраната и економијата. 56% веруваат дека Канада има повеќе заедничко со ЕУ отколку со САД, а речиси половина (49%) веруваат дека Отава треба да стане членка на ЕУ, според неодамнешното истражување на „Абакус Дата“.
Агресивната царинска политика на САД, територијалните претензии и „предлогот“ земјата да стане 51-ва членка на САД ја консолидираа поддршката околу Марк Карни и идејата за пренасочување на стратешките интереси и партнерства кон Стариот континент.
Сето ова е поврзано со прашањето за суверенитетот на Канада, кое исто така ќе биде доведено во прашање во процесот на приближување кон ЕУ. Бидејќи дури и зајакнувањето на отворената трговија бара властите во северноамериканската земја да го усогласат законодавството на земјата со европските правила. Тема која во голема мера стои зад одлуката на Велика Британија да го напушти заедничкото европско семејство и која сигурно ќе биде искористена од политичката опозиција на Карни и неговата Либерална партија во иднина, предвидуваат експертите.
Повикот на Марк Карни до Европа и Канада да ги продлабочат корените на нивниот однос, „да ја прошират таа круна и да израснат трансатлантска шума каде што нашите граѓани можат да цветаат како слободни луѓе во слободна земја секој ден“, беше дочекан со громогласен аплауз во Стразбур. Останува да се види кои облаци ќе се обидат да го затскријат сонцето над таа шума.
