Дури и аналитичарите и организациите блиски до власта веќе пишуваат за сериозно влошување на условите за работење. Анкетите покажуваат дека за апсолутното мнозинство претприемачи, прогнозите за првиот квартал од годината се мрачни
ДЕНИС КИШЊЕВСКИ
Малите и средните бизниси во Русија доживуваат една од најлошите кризи. За прв пат од 2000 година, бројот на продавници во земјата е намален. А рестораните се жалат на сериозен пад на посетите.
Растот на руската економија оваа година би можел да падне на речиси нула, соопшти Рускиот сојуз на претприемачи. Претставниците на малите и средните бизниси се особено загрижени – мрежата е полна со видеа за ликвидации и продажби на компании.
Прогнозите за малите бизниси се мрачни
Дури и аналитичарите и организациите блиски до власта веќе пишуваат за сериозно влошување на условите за работење. Анкетите покажуваат дека за апсолутното мнозинство претприемачи, прогнозите за првиот квартал од годината се мрачни. Една третина од малите компании размислуваат дали да го затворат или продадат својот бизнис, а очекувањата на трговците се „најлоши за целиот набљудуван период“.
За прв пат од 2000 година, бројот на продавници во Русија се намали. „Од јануари до март, во земјата не се појави ниту една продавница од нов бренд. Ова се случи само еднаш претходно – во првиот квартал од 2022 година“, забележа економистот Евгениј Романенко. Угостителската индустрија, исто така, зборува за криза: во првиот квартал, посетеноста во некои објекти се намали за 40 проценти. „Почетокот на 2026 година се покажа како најлош за угостителската индустрија во последните 25 години“, напиша весникот „Комерсант“. Глобалниот економски пад јавно го потврди и претседателот Владимир Путин на состанок кон крајот на март. Но, тоа не значи дека врвниот менаџмент е сериозно загрижен за тешкотиите со кои се соочуваат средните претприемачи, изјави за ДВ московски економист, кој побара анонимност. „Малите и средните претпријатија во Русија никогаш не биле особено значаен фактор“. Аналитичарот забележува дека главната работа за Кремљ е стабилноста на олигарсите и нивните компании. Според „Форбс“, во Русија сега има околу 150 милијардери од долар, а нивниот број се зголемил за една година. „И малиот бизнис мора да преживее како што смета за соодветно. Ова е неговата драма во овој координатен систем. Од друга страна, рускиот трговец постојано докажа дека може да се прилагоди на секој настан. Малиот бизнис е отпорен.“
Индиферентност кон приватниот бизнис
„2026 година ќе биде полоша од 2025 година, нема сомнение за тоа“, изјави економистката професорка Наталија Зубаревич во телевизиско интервју. Дури и аналитичарите блиски до владата отворено зборуваат за висок ризик од рецесија. А само зголемувањето на цените на суровините може делумно да ги компензира загубите во буџетот.
Што се однесува до малите и средните претпријатија, нивните проблеми се првенствено поврзани со зголемувањето на основната стапка на ДДВ – од 20 на 22 проценти од почетокот на 2026 година, што стана причина да се нарече „данок на затворање“. Протестни демонстрации против реформата се одржаа во голем број градови, но претседателот Путин ја потпиша.
Пред ДВ, кандидатот за економски науки Николај Кулебјака ја објасни одлуката велејќи дека државата бара дополнителни пари за војната и, згора на тоа, не се грижи особено за приватните претприемачи. Уделот на малите и средните претпријатија во руската економија е многу помал отколку во ЕУ – малку повеќе од 20 проценти. Додека во Германија, на пример, малите и средните претпријатија сочинуваат околу половина од БДП, според податоците на ЕУ.
„Сепак, околу една третина од населението на работоспособна возраст е вработено во мали и средни бизниси. Тоа е, уделот на вработените лица е поголем од придонесот на малите и средните бизниси во БДП. Затоа, оваа ситуација е многу чувствителна за пазарот на трудот.“ Експертот истакнува дека над 29 милиони луѓе моментално се вработени во овој сектор во Русија. „Малите и средните бизниси создаваат работни места во регионите и ги надополнуваат локалните буџети. Затоа, регионалните буџети, кои веќе се соочуваат со тешкотии, веќе имаат проблеми со приходите, а во иднина оваа ситуација ќе се влоши уште повеќе. Проблемот ќе стане уште поголем“, предвидува Кулебјака.
Дали е можна политичка бура?
На демонстрациите кон крајот на минатата година, насочени против усвојувањето на гореспоменатата даночна реформа, беа извикувани слогани како „Смртна казна за бизнисот“, „Зголемувањето на даноците е ограбување на народот“, „Нè убиваат“ итн. Откако Путин ги потпиша амандманите, протестот се префрли на Интернет. Економистот Игор Липциц го сподели со ДВ мислењето дека уличните протести може да продолжат, но тие ќе бидат локални по природа – луѓето може да протестираат против гувернери, градоначалници, локални власти, па дури и против Државната дума, но веројатно нема да посегнат по темелите на сите темели. „Политичките промени се можни само преку елитата, преку дворски државен удар. И само затоа што елитата ќе разбере дека повеќе не им е профитабилно да му бидат лојални на Путин“, објаснува Липциц.
