Империјални богатства, затвореници и крвави легенди: Една од најмистериозните градби во Истанбул повторно ги открива своите тајни
Со векови била затвор, тврдина, царска ризница, а потоа речиси заборавена урнатина. Денес, Једикуле Хисари, т.е. Тврдината на Седумте Кули, се реставрира, а делата повторно ги откриваат слоевите на историјата на едно од најинтересните места во Истанбул.
Иако е исклучително важна историска локација, Једикуле сè уште ја посетуваат значително помалку туристи отколку познати знаменитости како што се Топкапи палатата или Базиликалната цистерна. Тоа треба да се промени благодарение на големиот проект за реновирање што започна во 2020 година, пишува CNN.
ОД ВИЗАНТИЈА ДО ОТОМАНСКАТА ИМПЕРИЈА Историјата на тврдината датира од пред околу 1700 години, до времето кога царот Константин Велики го прогласил Цариград за главен град на Источното Римско Царство.
Дел од познатите ѕидини на Цариград сè уште е зачуван денес како дел од Јеникуле. Особено е значајна Златната порта, монументална тројна триумфална арка низ која минувале византиските императори кога оделе на воени походи и се враќале во градот.
По османлиското освојување на Цариград во 1453 година, султанот Мехмед II ја изградил тврдината со додавање нови кули и ѕидини. Така е создадена зграда што го комбинира наследството на две големи империи.
Тврдината некогаш сместувала касарни, џамија, училиште, бунари и христијански капели. Во 19 век, дури имало и простор за лавови кои претходно се чувале во Топкапи палатата.
ОТОМАНСКА РИЗНИЦА ЗАД ДЕБЕЛИТЕ ЅИДОВИ Едикуле не служела само за одбрана на градот. Мехмед II ја сместил царската ризница и важните државни архиви таму.
Поради ѕидовите дебели околу три метри и постојаното обезбедување на јаничарите, тврдината била една од најбезбедните локации во Империјата. Во него се чувале скапоцени мечеви, штитови, лакови, коњска опрема, книги и други предмети донесени од воените кампањи во Персија, Сирија и Египет.
Но, ризницата била преместена во Топкапи палатата во 16 век, а Једикуле добила нова, потемна улога – станала затвор.
ЅИДОВИТЕ СЕ УШТЕ ЧУВААТ ТРАГИ ОД ЗАТВОРЕНИЦИТЕ Странски амбасадори, благородници и други важни затвореници од бројни европски земји биле затворени во тврдината. Многумина оставиле свој белег врежувајќи имиња, датуми и пораки во камените ѕидови.
Кулата на натписи е особено интересна, чии ѕидови сè уште сведочат за судбината на затворениците. Натписите се напишани на латински, унгарски, француски, италијански и други јазици.
Во 16 и 17 век имало многу унгарски и полски затвореници. Тие не биле само затвореници, туку и важни средства во дипломатските преговори – често биле користени за размена или откуп.
МЕСТО ЗА ПОГУБУВАЊЕ И ТЕМНИ ЛЕГЕНДИ Судбината на затворениците не завршувала секогаш со ослободување. Меѓу најпознатите жртви бил Давид Комнен, последниот владетел на Трапезунтското Царство, кој бил погубен заедно со неговите синови и членови на семејството.
Уште потрагична била судбината на влашкиот принц Константин Бранковеану. Тој и неговите синови биле донесени во Једикуле во 1714 година. Откако биле мачени и одбивале да се преобратат во ислам, принцот и неговите синови биле погубени.
Легендата за Крвавиот бунар е поврзана со тврдината, за која се верувало дека е поврзана со морето и каде што биле фрлани главите на погубените затвореници. Историчарите, сепак, не можат да потврдат каде се наоѓал бунарот, а се знае дека во тврдината имало неколку стари бунари.
НЕ СЕКОЈ ЗАТВОРЕНИК ИМАЛ ИСТА СУДБИНА И покрај нивната темна репутација, некои странски затвореници уживале изненадувачки голема слобода. Меѓу нив бил и Франсоа Пуквил, пратеник на Наполеон кој поминал речиси две години во Једикуле на крајот на 18 век.
Го користел времето поминато во затвор за пишување, учење јазици и лекување на војниците во тврдината. Подоцна, искуствата од Истанбул ги користел во своите литературни и научни дела.
ОД УРНАТИНИ ДО НОВ ЖИВОТ Во средината на 20 век, Једикуле стана познато како позадина за турската филмска индустрија. Но, неколку децении подоцна, тврдината пропадна и речиси се претвори во депонија.
Денес, нејзината приказна се препишува.
Реновирањето, кое трае од 2020 година, треба да го врати Једикуле во важните културни и туристички места на Истанбул. Од врвот на Златната порта, се отвора поглед на градот кој со векови бил раскрсница на Римското, Византиското и Отоманското Царство – а неговите дебели ѕидови сè уште зачувуваат приказни за цареви, султани, богатство, затвореници и крвави конфронтации.
