За да се одреди политика на продажба на горивата не треба да се гледаат берзите. Доволно е да се пуштат вестите и да се знае дека проблемот со нафтата и нејзините деривати допрва ќе потрае. Од екранот ни пее подбивната птица на долгорочната криза и ние треба така да се однесуваме
Оние кои ја започнаа војната во Заливот сега сакаат нешто да поделат со светот – трошоците, па секој кој ќе сака да плови по Ормутскиот теснец ќе треба да плати „патарина“. На САД или на Иран. Се најавува дека и теснецот Баб ел Мандеб може да стане проблематичен, заради арсеналот на ракети на Хутите, кој веројатно е скромен а се активира преку далечински од – Техеран. А што е поважно – проблемот не е нафтата, туку бензинот: Експертите предупредуваат дека високите цени на горивата може да продолжат, иако со недели зад нас имавме спротивни уверувања. Но, ако војната не ја започна рациото, тогаш ништо не смее да се смета дека рационалното просудување ќе биде присутно и до сега.
Аналитичарите предупредуваат дека глобалниот пазар се соочува со различен предизвик. Проблемот повеќе не е недостатокот на нафта, туку ограничените капацитети за нејзина преработка во бензин, дизел и други горива, поради што цените на пумпите би можеле да останат високи.
Иако во последните недели се повеќе се зборува за закрепнување на пратките сурова нафта од Персискиот Залив, аналитичарите предупредуваат дека глобалниот пазар се соочува со различен предизвик. Проблемот повеќе не е недостатокот на нафта, туку ограничените капацитети за нејзина преработка во бензин, дизел и други горива, поради што цените на пумпите би можеле да останат високи.
По неколку недели прекини предизвикани од конфликтите на Блискиот Исток, значителни количини сурова нафта повторно минуваат низ Ормутскиот теснец. Според проценките на аналитичарите, околу 200 милиони барели нафта пристигнале на пазарот во последните недели, што претставува дополнителни залихи доволни за приближно 17 дена глобална потрошувачка.
Значи дури и да проработат тесните грла во транспортот самата сурова нафта не е употреблива. За да стигне до потрошувачите, таа мора да се преработи во рафинериите во бензин, дизел, гориво за авиони, масло за греење, асфалт и други деривати. Токму овој дел од синџирот на снабдување е моментално најголемиот проблем!
Според CNN, глобалните рафинерии моментално преработуваат околу 8,4 милиони барели сурова нафта дневно помалку отколку пред почетокот на конфликтот, што значи дека се произведува приближно десет проценти помалку гориво отколку порано. Експертите предупредуваат дека брзината на закрепнување на рафинериите ќе одреди кога пазарот повторно ќе биде стабилен.
„Прашањето повеќе не е дали суровата нафта ќе се врати на пазарот, туку колку брзо глобалниот систем на рафинерии може да ја преработи“, смета Наташа Канева, директорка за истражување на глобалниот пазар на стоки во банката JPMorgan, експерт од Русија која по војната која ја отвори Путин замина за САД.
Многу фактори влијаат на проблемите. За време на конфликтот, голем број рафинерии на Блискиот Исток беа оштетени, додека украинските напади врз руската енергетска инфраструктура дополнително ги намалија капацитетите за преработка. Во исто време, екстремно високите температури ја отежнуваат работата на рафинериите, бидејќи, процесот на дестилација бара строго контролирани услови. Има и поинакви мислења. Аналитичарот на „Тортоиз Капитал“, Роб Тамел, верува дека во моментов има доволно нафта во светот
„Основната приказна на пазарот на нафта останува иста – има доволно нафта на глобално ниво, под услов да може да се транспортира таму каде што е потребна“, рече Тамел.
Дополнителен предизвик е Кина, која за време на кризата го намали процесот на преработка за околу три милиони барели дневно. Земјата ја зголеми употребата на јаглен и електрични возила, а воедно го намали производството и извозот на бензин и дизел во земјите од Југоисточна Азија, што дополнително го влоши недостигот на гориво во регионот.
Според проценката на JPMorgan, Пекинг нема значително да го зголеми процесот на преработка сè додека не биде сигурен дека транспортот низ Ормутскиот теснец е повторно целосно стабилен.
Ситуацијата беше дополнително влошена од одлуката на Русија да го забрани извозот на дизел по честите украински напади со беспилотни летала врз руските рафинерии.
Пред почетокот на конфликтот, Русија извезуваше околу 800.000 барели дизел дневно, што претставуваше околу 12 проценти од светската трговија со тоа гориво.
„Иако вниманието на пазарот е сè уште насочено кон Ормутскиот теснец, еден од најважните фактори за балансирање на глобалниот пазар на рафинирање сега се наоѓа речиси 2.000 милји на север“, вели Канева.
Според податоците на аналитичарите, идните цени на дизелот се зголемиле за околу 20 проценти во последните три недели токму поради намалената преработка и ограниченото снабдување.
Америка го зголеми производството, но постојат ограничувања
За време на конфликтот, САД го зголемија производството на дизел и гориво за авиони за да ги компензираат недостатоците на меѓународниот пазар. Сепак, ова го ограничи производството на бензин за домашна употреба.
Во исто време, САД со години се соочуваат со недостаток на нов рафинериски капацитет. Неколку рафинерии во Калифорнија се затворија во последните години поради високите трошоци и еколошките прописи, додека од 1970-тите не се изградени големи нови рафинерии.
Експертите предупредуваат дека падот на цената на суровата нафта нема автоматски да значи пониски цени на горивата на пумпите. Додека рафинериите не се вратат во целосна работа и не се нормализира производството на бензин и дизел, возачите и економијата би можеле да продолжат да плаќаат за поскапо гориво уште некое време.
Со други зборови, светот во моментов нема проблем со количината на сурова нафта, туку со нејзината преработка. Токму затоа закрепнувањето на пазарот на горива би можело да потрае многу подолго од очекуваното, дури и ако залихите на нафта продолжат да растат.
(Р.Г.)
