Забавената економија за време на војната под уште поголем притисок. Путин воведе нов, повисок ДДВ на стоките за потрошувачка и услугите. ГРаѓаните се завртуваат кон црната економија а за таму им треба готовина!
ЕВГЕНИЈ ПУДОВКИН – ДАРИЈА МОСОЛОВА
Русите се враќаат на готовина бидејќи прекините на мобилниот интернет почнаа да ги нарушуваат плаќањата со картички. Бројот на компании кои сакаат да избегнат данок се зголемува под зголемен финансиски притисок повеќе од четири години по почетокот на војната со Украина.
Русија стави дополнителни 1,56 трилиони рубли (20 милијарди долари) во готовина во оптек од почетокот на 2026 година. Ова е највисок раст за истиот период од која било година освен за пандемијата на ковид-19, според податоците на Централната банка анализирани од Би-Би-Си.
Скокот следува по бранот украински напади со беспилотни летала, кои постојано го натераа Кремљ да го исклучи мобилниот интернет во големи делови од земјата, што им оневозможи на многумина да плаќаат со картичка. Владата тврди дека намерата зад исклучувањето на интернетот е да се бори против нападите со беспилотни летала.
„Кога имате готовина во рацете, тоа ви дава одредено чувство на контрола и безбедност“, изјави една московјанка за Би-Би-Си, барајќи да остане анонимна.
„Доколку има вонредна состојба во градот, знам дека сè уште ќе можам да купам основни потреби, дури и ако мобилната мрежа се исклучи“, додаде таа.
Најновиот пораст следи по неколку претходни порасти на подигање готовина во воено време, бидејќи Русите бараат одредена заштита од несигурноста. Готовината во оптек скокна кога рускиот претседател Владимир Путин објави делумна мобилизација во септември 2022 година и за време на краткотрајниот бунт на платеничката група Вагнер една година подоцна. Сега промената ѝ отежнува на државата да собира даноци, во време кога се соочува со растечки буџетски дефицит и ѝ е потребна секоја рубља што може да ја добие за да ја финансира војната во Украина.
Иако рускиот нафтен и гасен сектор, кој сочинува околу една четвртина од државните приходи, имаше корист од неодамнешниот скок на цените на нафтата по војната во Иран, целокупната економија забавува. Во мај, руското Министерство за економија ја намали прогнозата за раст на бруто домашниот производ (БДП) на 0,4 проценти за 2026 година. Тоа би можел да биде најслабиот економски раст од 2022 година.
За да ги зголеми приходите, Кремљ во јануари го зголеми ДДВ-то од 20 на 22 проценти и го намали прагот за плаќање за малите и средните претпријатија, доведувајќи многу фирми кои веќе се борат на работ на опстанок во опасност.
Со маржите стеснети од зголемените даноци и забавувањето на економијата, аптеките, рестораните, салоните за убавина и продавниците за храна сè повеќе ги охрабруваат клиентите да користат готовина за да задржат уште помалку приходи во книгите.
Најновиот пораст доаѓа по неколку претходни воени зголемувања на подигањето готовина, бидејќи Русите бараат одредена заштита од неизвесност.
Сега промената ѝ отежнува на државата да собира даноци, во време кога се соочува со растечки буџетски дефицит и ѝ е потребна секоја рубља што може да ја добие за да ја финансира војната во Украина.
Со маржите намалени од зголемените даноци и забавувањето на економијата, аптеките, рестораните, салоните за убавина и продавниците за храна сè повеќе ги охрабруваат клиентите да користат готовина за да задржат уште помалку приходи во книгите.
„На нашиот пазар, тезгите се затвораат една по друга затоа што повеќе не е профитабилно за нив да останат отворени“, рече жената, која води мала продавница за облека на пазарот во западниот град Псков. „Повеќето од оние што сè уште работат ги замолуваат клиентите да плаќаат во готово секогаш кога можат, за да поминат помалку пари во книгите“, додаде таа.
Главната цел на Кремљ стана сузбивање на сивата економија. Пред да стапи во сила зголемувањето на ДДВ, Путин предупреди дека новите правила не смеат да ги туркаат компаниите во сива зона и повика на „радикално намалување на нелегалното вработување“.
„Едната гранка на владата се обидува да исцеди што е можно повеќе пари преку зголемени даноци, казни и други давачки“, изјави за Би-Би-Си Александар Колијандер, виш соработник во Центарот за анализа на европски политики.
„Но, втората, во своите обиди да се бори против таканаречените терористички закани, ја поткопува таа стратегија со тоа што го отежнува собирањето даноци“, истакна тој, зборувајќи за исклучувањата на мобилниот интернет.
Инстинктот од советската ера да се „држат парите во сламарицата“ се враќа и покрај двоцифрените приноси на банкарските депозити, кои останаа високи додека банките се обидуваат да се справат со постојаната воена инфлација.
Едногодишен фиксен депозит од 100.000 рубли (1.280 американски долари) во Сбербанк, најголемата кредитна банка во Русија, моментално заработува 10 проценти камата.Сепак, податоците од централната банка покажуваат дека Русите повлекле 550 милијарди рубли од банкарски сметки во мај, вклучувајќи 200 милијарди рубли од орочени депозити.
Антон, копирајтер кој живее во Москва, рече дека продавач на винил (плочи) му понудил попуст ако плати во готово. „Тој беше многу отворен за причината, а тоа се повисоките даноци“, изјави тој за Би-Би-Си. Кога прекините на мобилниот интернет се проширија поради зголемените безбедносни мерки околу прославите на Денот на победата во Русија во мај, тој вели дека видел луѓе кои имале проблеми со подигање готовина за трошење на цветен пазар во центарот на Москва.
„Една жена одеше од банкомат до банкомат, барајќи банкомат што сè уште има готовина во него.“ Постојат „многу сериозни знаци“ дека сè повеќе компании исплаќаат плати во „пликови“ под шалтерот, предупреди во јуни Тарас Скворцов, главен финансиски директор на најголемата руска кредитна банка Сбербанк.
„Ова е многу загрижувачки момент…„Не гледаме дека готовината се враќа во банкарскиот систем преку наплата на готовина, банкомати или терминали за самопослужување“, рече Скворцов во коментарите објавени од државната новинска агенција Интерфакс.
„Готовината останува во рацете на луѓето“, истакна тој. Околу шест проценти од претприемачите рекле дека се свртеле кон „тактики на сива зона“ за да се справат со новите даночни оптоварувања, вклучително и избегнување на фискални каси, според мајското истражување на најголемото здружение на мали и средни претпријатија во Русија, Опора Русија. Плаќањето во готовина им помага на фирмите да пријавуваат помалку данок и да останат под прагот на ДДВ, додека плаќањата во готово им помагаат да избегнат данок на доход.
(BBC)
„
